X
تبلیغات
زیست شناسی - آزمایشات شیمیایی نوشابه
مطالب عمومی زیست شناسی سوالات امتحانی- تشریح و فیزیولوژی دروس متوسطه

1- هدف و دامنه كاربرد :

هدف از تدوين اين دستوالعمل تشريح چگونگي انجام آزمايشات شيميايي به منظور نشان دادن تنظيم فاكتورهاي (مواد) موجود در نوشابه در حين مراحل توليد مي باشد.

2- مسئوليت انجام : تكنسين ازمايشگاه

3- شرح كار :

3-1-آزمايش سختي آب

1-  براي اندازه گيري سختي آب، دقيقا" 5 ميلي ليتر از نمونه آب خرووجي از گچ گير را در ظرف مخصوص نمونه (تا خط شاخص) ميريزيم.

2-  سه قطره از محلول معرف سبز رنگ روي نمونه آب ريخته ظرف را به آرامي تكان ميدهيم.

3-  در صورت عدم وجود سختي در آب رنگ محلول سبز رنگ باقي ميماند ولي در صورت وجود سختي رنگ آن قرمز ميشود.4- در 4- درصورت قرمز بودن محلول يعني وجود سختي جهت تعيين ميزان سختي از محلول سفيد رنگ (محلول تيتراسيون ) قطره قطره بداخل ظرف نمونه ميريزيم و اينكار را آنقدر ادامه ميدهيم تا محلول دوباره سبز رنگ شود. تعداد قطرات مصرفي از محلول تيتراسيون را در عدد 17.8 ضرب ميكنيم تا ميزان سختي آب بر حسب PPM محاسبه شود. (بعبارت ديگر مصرف هر قطره از محلول تيتراسيون معادل سختي بميزان PPM 17.8 است).

 

ابزار و تجهيزات :

1- محلولهاي اندازه گيري سختي آب كه در دو ظرف موجود هستند.

  • يك ظرف حاوي محلول تيتراسيون (Titration Solution) كه بيرنگ است و با شماره 1 مشخص شده است .
  • يك ظرف حاوي محلول معرف (Indicator Solution) كه سبز رنگ است و با شماره 2 مشخص شده است .

2- ظرف مدرج مخصوص نمونه كه حجم 5 ميلي ليتر در آن بوسيله خط شاخصي مشخص گرديده است.

·      استاندارد:

شرائط ايده آل سختي براي خروجي از گچ گير صفر   PPM است ولي تا حدود مصرف سه قطره از محلول تيتراسيون يعني سختي PPM  17.8 * 3 اشكالي بوجود نمي آورد.

 

3-4- اندازه گيري خاكستر نوشابه

در يك كپسول حدود 25 ميلي ليتر نوشابه اي را كه گاز CO2 آن خارج گرديده بريزيد و آب آنرا روي حمام داغ تبخير كنيد (حدود 100 درجه سانتيگراد). سپس به آن چند قطره روغن زيتون كاملاً خالص اضافه كنيد و روي شعله به آهستگي حرارت دهيد تا حالت پف كردن آن تمام شود .سپس كپسول را در كوره داراي حرارت حدود 525 درجه سانتيگراد قرار دهيد و بگذاريد تا خاكستر سفيد شود ، سپس خاكستر را با آب مرطوب كنيد و آن را روي حمام آب گرم خشك كنيد و سپس روي صفحه داغ اجاق گرم كنيد تا كاملاً خشك شود و دوباره در كوره حرارت 550-500 درجه سانتيگراد قرار دهيد تا به وزن ثابت برسد .(لازم به ذكر است كه آزمايش اندازه گيري خاكستر براي هر تانك عصاره هائيكه در خط توليد استفاده مي شود يك مرتبه و آن هم در ابتداي استفاده شدن از عصاره انجام مي شود.) 

 

3-5- بومه شربت و عصاره

·        ابتدا بومه سنج و مزور 250 ميلي ليتري را كاملاً شستشو داده و سپس آنها را با مقدار كمي از عصاره يا شربت مورد آزمايش شستشو مي دهيم .

·        بومه سنج را در داخل مزور cc250 قرار مي دهيم تا پر شود .

·        شربت يا عصاره  را در داخل مزور مي ريزيم .

·        درجه بومه سنج را مي خوانيم، به اين ترتيب كه درجه اي از بومه سنج را كه هم سطح پائين قسمت مقعر سطح شربت يا عصاره است را مي خوانيم .

·        در كنار درجه بندي اصلي بومه سنج كه ميزان غلظت بر حسب بومه را نشان مي دهد يك درجه بندي ديگر جهت تصحيح بومه بر حسب درجه حرارت وجود دارد . در صورتيكه دماي شربت بيشتر از 20 درجه سانتيگراد بود ، بايد به ازاء هر يك درجه بالاي صفر 1/0 به مقدار بومه اضافه و به ازاء هر درجه زير صفر  1/0 از مقدار بومه كاسته شود .

استانداردها :

مقدار بومه شربت پرتقالي و كولا بايد در حدود 32تا34 باشد .

مقدار بومه عصاره پرتقالي و كولا بايد در حدود28 تا 30 باشد .

 

 3-6- عصاره خشك در نوشابه

كپسول درب دار را از قبل(حدود 2 ساعت) داخل سيكاتور قرار داده تا رطوبت آن كاملاً برطرف شود ، بعد آن را از ديسكاتور بيرون آورده و وزن مي كنيم . gr 5 از نوشابه را  داخل كپسول بريزيد (بهتر است براي تعيين وزن دقيق در ابتدا گاز نوشابه را خارج كنيم.) كپسول حاوي نوشابه را به مدت 3 ساعت در اتو و در دماي 100 درجه سانتيگراد قرار مي دهيم . حال كپسول را برداشته ، درب آنرا مي گذاريم و در داخل ديسكاتور خنك كرده و توزين مي كنيم ، مجدداً به مدت يك ساعت خشك و عمليات را مرتباً تكرار مي كنيم تا اينكه در مدت يك ساعت تغيير وزن كمتر يا مساوي mgr 2 شود . افت وزن را محاسبه و گزارش مي كنيم .   

 

3-7- اسيديته نوشابه

ابتدا دستگاه ph متر را کالیبره کرده  و سپس در یک بشر 150 میلی لیتری 100 میلی لیتر آب ریخته و روی همزن مغناطیسی بگذارید و الکترود مترph رادرون بشر قرار دهید و سپس به آرامی محلول هیدروکسید سدیم 1/0 نرمال افزدوه تا ph به عدد 1/8 برسد سپس حجم مصرفی را در ضریب 0/007  ضرب کرده و عدد حاصل بر حسب اسید سیتریک (یک آبه ) گرم در 100 میلی لیتر بدست می آید.

 

بر اساس استاندارد شماره 1250 ، اسيديته نوشابه كولا ، پرتقالي و لمون لايم بايد برابر مقادير زير باشد:

كولا : اسيديته كل بر حسب گرم اسيد فسفريك در صد ميلي ليتر = 21/0-8/0

پرتقالي و لمون لايم : اسيديته كل برحسب گرم اسيد سيتريك در صد ميلي ليتر = 13/0-9/0

 

 

3-10- تعيين قند بعد از هيدروليز
  • آماده كردن نمونه : ابتدا گاز CO2‌ نوشابه را گاملاً خارج كرده بعد مقدارml 50  از نمونه را برداشته به آن يك گرم ذغال اكتيو جهت از بين رفتن رنگ نوشابه افزوده و با كاغذ صافي و با استفاده از قيف شيشه اي صاف مي كنيم . سپس ml 2 محلول اشباع استات سرب اضافه مي كنيم تا مواد غير قندي خارج گردند و بعد براي خارج كردن يونهاي سرب به محلول صاف شده بمقدار كم اگزالات سديم يا پتاسيم اضافه كنيد تا آزمايش سرب در محلول صاف شده منفي شود .
  • تبديل ساكارز به قندهاي احياء كننده : مقدار ml 25 از نمونه صاف و زلال شده را براي اين منظور به كار مي بريم و در يك بالن ژوژه ml 100 مي ريزيم و به آن cc 2آب مقطر مي افزائيم ، سپس ml ‌ 10 اسيد سيتريك با وزن مخصوص 18/1 به آن اضافه مي كنيم و بالن ژوژه را بمدت 20 دقيقه در يك حمام به دماي 70 درجه سانتيگراد مي گذاريم ، سپس آن را سر (يا اينكه بمدت 24 ساعت محلول را در محيط و بعد چند دقيقه در حمام 20 درجه سانتيگراد قرار داده و مورد استفاده قرار مي دهيم) و با آب مقطر به حجم مي رسانيم .
  • تعيين قند كل :محلول آماده شده را در بورت ريخته و با مخلوطي از ml 5 فهلينگ A و ml 5 فهلينگ B تيتر ميكنيم و مقدار قند كل را از فرمول زير بدست مي آوريم :

 

) 25×)/(Vتيتر فهلينگ×(100=مقدار قند كل بر حسب gr در 100ml

  • تعيين قند بعد از هيدروليز: تفاوت قند كل و قند بعد از هيدروليز را در 95/0 ضرب كرده تا مقدار درصد ساكارز برحسب گرم در صد ميلي ليتر بدست آيد.

 

3-11- اندازه گيري ميزان گاز نوشابه

يك بطري پر از نوشابه را بلافاصله بعد از در بندي از خط توليد برداشته و در دستگاه اندازه گيري گاز بطوري كه ته بطري در روي قسمت لاستيكي قاعده دستگاه قرار گيرد ، ميگذاريم . شير اسنيف (تخليه) ، در اين حالت با آزاد كردن دو ضامن موجود در دو طرف دستگاه و با فشار دادن قسمت فوقاني دستگاه ، سوزن موجود در قسمت مياني لاستيك آب بندي را در تشتك فرو مي كنيم

از آنجائي كه شير باز است هواي بالا سطح نوشابه داخل بطر كاملا ً خارج شده و عقربه فشار سنج نقطه صفر را نشان مي دهد. سپس شير را دوباره مي بنديم . در مرحله بعد بطري را محكم و بدون حركت روي فشار سنج تثبيت كرده و سپس دستگاه را به شدت تكان مي دهيم تا فشار داخل بطري بطور كامل به فشار سنج منتقل شود .تكان دادن را آنقدر ادامه مي دهيم تا عقربه فشار سنج به تدريج بالا رفته و در يك نقطه متوقف گردد .

در اين زمان فشار روي فشار سنج را مي خوانيم . درمرحله بعد با به آرامي باز كردن شير اسنيف گاز و به همراه آن مقداري از محتويات داخل بطري را خارج مي كنيم ، سپس بطري را از دستگاه بيرون آورده و دماي داخل آن را با ترمومتر بر حسب درجه فارنهايت مي خوانيم . با داشتن دما و فشار گاز نوشابه و با استفاده از جدول مخصوص مقدار حجم گاز نوشابه را بدست مي آوريم . مقدار حجم گاز نوشابه را بايد طوري تنظيم كرد كه براي نوشابه كولا حداقل 5/3 و براي نوشابه لمون لايم و پرتقالي حداقل 3 باشد . سپس مقدار حجم را در عدد 2/0 ضرب مي كنيم تا مقدار گرم گاز CO2 در CC 100 بدست آيد . طبق استاندارد مقدار گرم گاز   CO2 در CC 100 نوشابه كولا نبايد از 7/0 كمتر باشد و براي نوشابه لمون لايم و پرتقالي نيز اين مقدار نبايد از 6/0 كمتر باشد . در صورتيكه مقدار گاز نوشابه كمتر از مقدار فوق باشد ، بخش كنترل كيفي سريعاً خط را متوقف كرده و به بخش فني اطلاع مي دهد تا علت را يافته و مشكل را بر طرف سازد . در مورد نوشابه هائي كه قبلاً توليد شده اند بايد آنها را داخل يخچال قرار داده تا دماي آنها به حدود 0-10 درجه سانتيگراد برسد ، سپس آزمايش را روي آنها انجام داد .     

 

 

استانداردها :

طبق استاندارد مقدار گاز در نوشابه كولا بر حسب گرم CO2 در CC100 نوشابه نبايد كمتر از 7/0 باشد و براي نوشابه پرتفالي و لمون لايم اين مقدار نبايد از 6/0كمتر باشد .

 

3-12- اندازه گيري بريكس نوشابه

نمونه برداري جهت كنترل بريكس نوشابه هر ساعت به همراه آزمايش اندازه گيري گاز انجام مي شود ، بعلاوهبه هنگام تعويض تانكهاي عصاره نيز نمونه برداري انجام مي شود. به اين ترتيب كه هر گاه تانك عصاره جديد روي خط توليد آمد پس آنكه حدود 100 گالن از عصاره تانك ، جهت توليد نوشابه مصرف شد بريكس نوشابه حاصل از تانك جديد را اندازه گيري مي كنيم . هر بار براي نمنه برداري 2 بطر نوشابه برداشته مي شود .

مراحل انجام آزمايش به شرح زير مي باشد :

·        سر بطر نوشابه ها را باز مي كنيم .

·        نوشابه ها را داخل ظروف استيل مخصوص مي ريزيم .(قبلاً ظروف را با مقداري از نوشابه مورد آزمايش شستشو مي دهيم .)

·        با خالي كردن نوشابه از يك ظرف به ظرف ديگر و تكرار اين عمل گاز آنرا خارج مي كنيم .

·        سطح داخلي مزور و بنه بريكس سنج را با مقداري از نوشابه شستشو مي دهيم و بعد بريكس سنج را داخل مزور قرار مي دهيم .

·        نوشابه فاقد گاز را داخل مزور 250 ميلي ليتري مي ريزيم .

·        مقدار بريكس را از روي درجه آن مي خوانيم و با استفاده از تصحيح حرارتي مقدار بريكس را تصحيح مي كنيم .

·        در صورتيكه دماي نوشابه كمتر از 20 درجه سانتيگراد باشد ، به ازاي مقدار معيني كاهش درجه حرارت به ميزان مشخصي (كه در درجه بندي كنار درجه حرارت مشخص گرديذه است ) بايد از مقدار بريكس كاسته شود و برعكس چنانچه دما بالاتر از 20 درجه سانتيگراد باشد به مقدار بريكس خوانده شده اضافه مي گردد .

·        براي تنظيم ميزلن بريكس از فلكه درجه بندي مخصوصي كه مربوط به تنظيم مقدار آب است و زير گلاسه آب وجود دارد استفاده مي شود .            

 

نتايج مربوط به  آزمايشات فوق الذكر در فرمهاي F-086 , F-087 ,F-046 ثبت ميگردند.

استانداردها :

طبق استاندارد بريكس نوشابه كولا و لمون لايم نبايد كمتر از 10 و بريكس نوشابه پرتقالي نيز نبايد از 11 كمتر باشد
+ نوشته شده در  4 Jan 2011ساعت 9:2  توسط حسن غوابشی  |