روش هاي كاشتني جلوگيري از حاملگي ( ايمپلنت) Implant :

ايمپلنت ها يكي از روشهاي طولاني اثر پيشگيري از بارداري مي باشند. این لوازم معمولاً به شکل میله‌های باریکی از جنس نوعی پلاستیک خاص ساخته شده و در زیر پوست(معمولاً بازو) کاشته می‌شوند 3 نوع از آن در دنیا بیشتر از همه مورد استفاده است که عبارتند از نورپلنت (Norplant)، جدل(Jadelle) ، ایمپلانون(Implanon)، سال‌های گذشته نورپلنت در کشور ایران در دسترس بود و در هم اکنون جدل در چند استان کشور به صورت آزمایشی در دست بررسی است و در صورت موفقیت مراحل آزمایشی، در تمام مراکز کشور در دسترس خواهد بود.

نورپلنت (Norplant) :

نوعي سيستم " پيوسته-رهش " بهره گيرنده از لوله سيلاستيك انعطاف پذير و قابل نفوذ براي مولكول هاي استروئيدي است كه به منظور تأمين ميزان خوني پايدار پروژستين صناعي در طول ساليان مصرف مي باشد، سيستم نورپلنت از 6 كپسول، هريك به طول 34 ميليمتر و قطر 4/2 ميلي متر و هر كدام حاوي 36 ميلي گرم و مجموعاً 216 ميلي گرم لونورژسترل هستند.

اين ايمپلنت ها در كيسه هاي درزبندي شده به كمك حرارت بسته بندي مي شوند كه عمر قفسه‌اي آن‌ها از تاريخ ساخت تا 5 سال و پس ازكاشته شدن در بدن 5 تا 7 سال ديگر عمر دارند. در اين كپسول ها پروژستين بعد از كاشت به بافت هاي اطراف انتشار مي يابد و در آنجا به گردش خون جذب و به طور سيتميك توزيع مي شود.

نكات مهم در مورد نورپلنت:

·         توسط بيحسي موضعي در زير پوست ناحيه فوقاني بازو كاشته مي شود

·         اثر ضد بارداري 24 ساعت بعد از كاشت شروع و تا 5سال ادامه دارد(البته بهتر است يك هفته از روش كمكي استفاده نمود)

·     مكانيسم اثر آن به سه طريق مهار تخمك گذاري ، ايجاد موكوس ضخيم دهانه رحم و جلوگيري از نفوذ اسپرم و ايجاد آندومتر نامناسب براي لانه گزيني مي باشد

·     به دليل آنكه ميزان پروژستين آن بسيار پايين  و نيز فاقد استروژن مي باشد، اثرات سوء داروهاي هورموني ديگر را ندارد. اما به دليل وجود مداوم پروژستين مي تواند باعث ايجاد تغييراتي در پريود و در تعدادي از افراد افزايش وزن و سردرد شود.

·         زمان كاشت از روز اول تا هفتم قاعدگي مي باشد

·         بسيار مؤثر است.

·         اثر بخشي اين روش در زنان بالاي 70 كيلوگرم كاهش مي يابد.

جدل(Jadelle)

جدل از نظر کارایی شبیه به نورپلنت می‌باشد ولی از نظر شکل و اندازه و مواد تشکیل دهنده تفاوتهایی دارد.

تفاوت‌های جدل و نورپلنت:

1.       جدل از دو میله تشکیل شده و نورپلنت از 6 میله، به همین دلیل استفاده از جدل آسانتر از نورپلنت می‌باشد

2.      هر کدام از میله‌های جدل 43 میلی‌متر طول و 2.5 میلی‌متر قطر دارد، نورپلنت 34 میلی‌متر طول و 2.4 قطر دارد

3.   هر کدام از میله‌های جدل شامل 75 میلی‌گرم لوونورژسترل(Levonorgestrel) می‌باشد و در مجموع 2 میله 150 میلی‌گرم است، هر کدام از میله‌های نورپلنت 36میلی‌گرم لوونورژسترل دارد و در مجموع 6 میله216 میلی‌گرم است.

4.     کاشتن و خارج کردن جدل سریعتر و راحت تر از نورپلنت می‌باشد

·         این روش تا 5 سال پیشگیری کامل از بارداری ایجاد کرده و جزو روش‌های بسیار مؤثر می‌باشد

·     در یک بررسی بالینی افراد استفاده کننده از این روش مدت زمان بشتری آنرا حفظ کرده‌اند به طوری که 89 درصد در سال اول، 61 درصد در سال سوم و 42 درصد در سال پنجم هنوز استفاده از روش را قطع نکرده بودند.

·         زمان كاشت از روز اول تا هفتم قاعدگي مي باشد

·         هرچند اثر ضد بارداري 24 ساعت بعد از كاشت شروع می‌شودو تا 5سال ادامه دارد ولی بهتر است يك هفته از روش كمكي استفاده نمود

انواع ديگر ايمپلنت ها:

1.      تك ميله اي يا ايمپلانون 2. كاپرونور(Capronor) كه خود جذب شونده بوده و نيازي به خارج كردن نيست.

بلوغ دختران

عوامل موثر بر زمان شروع بلوغ  

در شروع و ادامه بلوغ، فعاليت كلي بدن و ازجمله فعاليت غدد تيروئيد و فوق كليه، عوامل مربوط به تغذيه، بيماري هاي مزمن، محركات بينايي، بزاقي، عاطفي و . . . تاثير دارند. سن متوسط بلوغ در دختران 18ـ8  سال است. معرفه عمده، وراثت است ولي تعدادي عوامل ديگر در شروع و روند آن موثرند. وضعيت تغذيه، سلامت كلي، محل جغرافيايي، در معرض نور بودن، وضعيت رواني، از آن جمله اند. بلوغ در دختران چاق نسبتا زودتر شروع مي‌شود. در دختران دچار سوء تغذيه شديد ديرتر آغاز مي‌گردد. سكونت در روستا ها و مناطق نزديك به استوا و ارتفاعات كم، بلوغ را تسريع مي‌كند و دختران ساكن  مناطق دور از  استوا و ارتفاعات، بلوغ را ديرتر تجربه مي‌كنند. در مجموع، نسبت به چند دهه قبل سن بلوغ قدري كاهش يافته است كه تصور مي‌شود به دليل بهبود وضعيت تغذيه و شرايط زندگي سالم تر باشد. گاهي بلوغ در دختران خيلي چاق يا مبتلا به ديابت يا دختران ورزشكار ديرتر اتفاق مي‌افتد.

صفات ثانويه جنسي كدامند ؟

هر نوزاد دختري با صفات اوليه جنسي كه شامل رحم (زهدان يا بچه دان)، دو عدد لوله رحمي، دو عدد تخمدان، واژن و دستگاه تناسلي خارجي است، متولد مي‌شود. چنانكه قبلا اشاره شد، رشد صفات ثانويه جنسي بستگي به شروع و فعاليت محور هيپوتالاموس، هيپوفيز، تخمدان دارد.

علايم بلوغ جسماني دختران  

·         رشد پستان ها

·         پيدايش مو هاي تناسلي و زير بغل

·         تبديل شكل كودكي بدن به بزرگسالي

·         تبديل صداي كودكانه به زنانه

·         تغييرات و تحولات اسكلتي

·         رشد و تحول در غدد عرق و چربي

·         رشد و جهش سريع در قد و وزن

·         تغيير پراكندگي چربي در بدن

·         جوش جواني

·         تمايل به جنس مخالف

·         قاعدگي (منارك)

معمولا اين علايم با همديگر ادامه مي‌يابند، تفاوت هاي فردي بايد مدّ نظر باشد. معمولا قاعدگي آخرين علامت است. جهش قد و افزايش سريع در قد، باعث افزايش 25 سانتي متر به قد دختر نوجوان مي‌شود. اين افزايش تا زمان قاعدگي، سريع است ولي وقتي اپي فيز استخوان هاي دراز در اثر هورمون هاي جنسي و مخصوصا استروژن بسته شد، بعد از آن سرعت افزايش قد خيلي كند و تدريجي مي‌شود. دختران تا 25 سالگي نيز اضافه قد و رشد جثه پيدا مي‌كنند، اين امر در مورد رشد و تكامل لگن كه بعد ها نقش مهمي در امر زايمان ايفاء خواهد كرد.

قاعدگي معمولا آخرين علامت بلوغ در دختران است. منارك (سن اولين قاعدگي) در دختران ايراني بطور متوسط در 13 سالگي مي‌باشد و داشتن آگاهي هاي لازم در زمان مناسب، فرايند بلوغ را در فرد راحت تر، دلپذيرتر و سالم‌تر مي‌سازد.

زمان دادن اطلاعات به دختران نوجوان  

بديهي است كه اطلاعات بايد در زمان مناسب و متناسب با نياز و هماهنگ با فرهنگ هر جامعه اي باشد. پديده بلوغ بايد مورد توجه والدين و اوليا و مربيان باشد. به نظر مي‌رسد، بهترين زمان براي دادن اطلاعات در مورد هر تحولي زماني نه چندان نزديك و نه چندان دور از آن رخداد  باشد، در مورد قاعدگي بهترين وقت، زمان جهش قد در دختران مي‌باشد كه به فاصله چند ماه پديده قاعدگي اتفاق خواهد افتاد.

مجموعه اطلاعاتي كه در باره جنسيت و بلوغ براي دختران پيش مي‌آيد را الفباي زنانگي مي‌ناميم. تجارب نشان مي‌دهند كه ندانستن اين الفبا، سلامت جسمي، جنسي، رواني و اجتماعي فرد را دچار مخاطره مي‌سازد. اين الفبا شامل، شرايط و وضعيت بلوغ و قاعدگي طبيعي و غيرطبيعي، رفتار هاي زندگي سالم از جمله تغذيه، ورزش، استراحت، استفاده از آفتاب، مراجعه به افراد ذيصلاح براي كسب اطلاعات و كاهش اضطراب و احيانا تشخيص و درمان مسايل فرد و . . . مي‌باشد.

لزوم مراجعه به پزشك  

·        اگر قاعدگي تا سن 16 شروع نشده باشد.

·         چنانچه صفات ثانويه جنسي مثل جوانه زدن پستان، رويش مو هاي زهار تا سن 14 سالگي شروع نشده باشد

·         چنانچه سه سال بعد از جوانه زدن پستان قاعدگي اتفاق نيفتد

·         اگر 5 سال از شروع اولين علامت بلوغ بگذرد ولي هنوز قاعدگي اتفاق نيفتد

·         اگر بين قد و وزن با سن همزمان، اختلاف زيادي وجود داشته باشد

·         اگر بعد از برقراري قاعدگي هاي منظم بطور ناگهاني رويش مو هاي زبر در ناحيه صورت، زير چانه يا ساير قسمت هاي بدن پيش آيـد، مخصوصا اگر اين علامت با نامنظم شدن قاعدگي و چاقي همراه شود

·         اضطراب و سوالات نوجوان و يا والدين.

دستگاه تولید مثل

مقدمه : براي رعايت بهداشت هر عضوي، مسلماً آشنايي با نحوه فعالیت آن ضروري مي باشد . بسياري از افراد براي قلب و گوارش و ... اطلاعاتي را از منابع مختلف كسب مي كنند؛ ولي معمولاً در مورد يكي از مهمترين دستگاه‌هاي مرتبط با سلامتي خود و نسل هاي بعدي خودشان آشنايي زيادي ندارند . دستگاه هاي مرتبط با بهداشت باروري انسان به علت ارتباطي كه با باروري و زندگي زناشويي دارد و نيز استمرار و تكرر استفاده از آن براي ارتباط بين زن و مرد بيشتر از ارگان‌هاي ديگر در معرض مشكلات و احياناً بيماريهاي مختلف قرار دارد. پر واضح است كه رعايت بهداشت باروري در تمام سنين لازم بوده و براي موفقيت كامل در اين امر نياز به دانستن اطلاعات در مورد نحوه كار اين اندام‌ها ضروری می‌نماید. ارسطو در یک جمله این چنین درمورد آشنایی با پدید‌ه‌ها مطرح میکند: کسی که رشد پدیده‌ها را از بنیاد آن‌ها مورد مطالعه قرار می‌دهد، بهترین بینش را در مورد آنان خواهد داشت.

روش‌های پیشگیری از بارداری نیز  با ایجاد تغییرات آناتومیک یا فیزیولوژیک در دستگاه باروری سبب جلوگیری از حاملگی می‌شوند آشنایی با فیزیولوژی و آناتومی باروری با کمک به درک بهتر مکانیسم هر روش در استفاده مؤثرتر از روش‌های پیشگیری از بارداری بسیار مفید خواهد بود.

 1) آناتومي و فيزيولوژي دستگاه توليد مثل مرد :( Male Reproductive System )

 اعضای دستگاه تناسلی مرد شامل بیضه ها، اپیدیدیم، مجاری دِفرنس(منی بر)، مجاری اِژاکولاتور(انزالی)، کیسه منی(وزیکول سِمینال)، پروستات، غدد بولبواورترال و آلت تناسلی می باشد.

اسكروتوم يا كيسه بيضه :

 کیسه بیضه، یک کیسه کوچک با پوست حاوی رنگدانه است که دارای چین‌های زیادی می‌باشد این کیسه به وسیله تیغه عمودی که توسط عضله دارتوس ساخته می‌شود به دو قسمت چپ و راست تقسیم گردیده و در هنگام بلوغ از مو پوشیده می‌شود و به علت تراکم رنگدانه‌ها از پوست قسمت‌های دیگر بدن تیره‌تر است، اسكروتوم كيسه چند لايه است كه هر لايه كار ويژه اي را انجام مي‌دهد:

1.   پوست كه در آن رشته هاي عضلاني صاف (عضله دارتوس) قرار گرفته اند كه به تغيير دما شديداً حساس بوده و با شل و سفت شدن ديواره آن از تغييرات دمايي بيضه پيشگيري مي شود.

2.      فاسياي اسپرماتيك كه در ضخامت آن عضله كرماستر قرار دارد.

3.      پوشش دو لايه صفاقي كه در صورت عدم كارايي صحيح اين لايه بيماري هيدروسل ايجاد مي شود.

بیضه‌ها Testis:

بیضه‌ها دو عدد هستند، به طور متوسط هر بیضه 4 تا 5 سانتی‌متر طول، 2.5 سانتی‌متر عرض و 3 سانتی‌متر قطر دارد، وزن آن هم 10 تا 14 گرم می‌باشد. بیضه چپ تقریباً یک سانتیمتر پایین تر از بیضه راست است،  بیضه توسط دیواره های لیفی به تعدادی لوبول(Lobuli Testis) تقسیم می‌شود(حدود 250 لوبول)، هر لوبول از چندین لوله‌ی پر پیچ و خم به نام لوله‌های منی ساز(Semniferous tubules) تشکیل شده است هر کدام از این لوله‌ها حدود نیم متر طول دارند، و تعداد آن‌ها نزدیک به 900 عدد می‌باشندکه وظیفه اصلی‌ آن‌ها ساخت اسپرم است.

 در حدفاصل لوله‌های منی‌ساز سلول‌های بینابینی لایدیگ(Leydigs) و سرتولی(Sertoli) قرار دارند. سلول های لایدیگ وظیفه تولید هورمون جنسی(تستوسترون) را دارد.

لوله‌های منی‌ساز به تدریج به یکدیگر پیوسته و شبکه بیضه‌ای را می‌سازند(Rete testis)، از این شبکه تعدادی مجرا خارج می‌شود که بنام مجرای وابران(Efferent) مرسوم است. از اتصال لوله‌های وابران لوله اپیدیدیم حاصل می‌شود.

اپیدیدیم:

اپیدیدیم عضوی است که در طول کنار پشتی بیضه قرار دارد و از بالا تا پایین بیضه امتداد پیدا می کند از اینرو طول آن مساوی با طول بیضه(4 سانتیمتر) می باشد، اپیدیدیم از یک مجرای پرپیچ و خم تشکیل شده است که طول آن تقریباً 6 تا 8 متر بوده و به علت پیچ و خم های فراوان به صورت یک جسم کوچک و کشیده درآمده و سر آن به انتهای فوقانی بیضه متصل است، این کانال مخزن اسپرماتوزوئیدها بوده و از دیواره آن مقداری مواد غذایی برای اسپرم تهیه می‌شود. مدت توقف اسپرم در اپیدیدیم پس از 18 تا 24 ساعت قدرت تحرک و باروری پیدا می کنند اما می توانند تا سه هفته در اپیدیدیم و یا مجرای دفران ذخیره شوند. در مدت حضور اسپرم در اپیدیدیم، تغییراتی از لحاظ شکل، اندازه، تحرک، نفوذپذیری و حساسیت نسبت به گرما در اسپرم صورت می‌گیرد و سرانجام اسپرم قدرت باروری می‌یابد.ادامه اپیدیدیم مجرای منی‌بر را تشکیل می‌دهد.

مجرای منی‌بر Vasodefrense :

 مجرای منی بر به طول 45 سانتی‌متر ادامه مجرای اپیدیدیم است و ابتدای آن به صورت پیچ‌خورده می‌باشد ولی بلافاصله پس از این قسمت به صورت مستقیم در آ مده و از داخل مجرای اینگوینال(کانال کشاله ران) رد شده وارد لگن می‌شود و سپس به طرف داخل رفته و به قاعده مثانه می‌رسد در نزدیکی پروستات این لوله کمی متسع شده و محلی به نام آمپول(Ampulla) را ایجاد می‌کند و بعد محتویات آمپول و مجرای کیسه‌منی وارد مجرای انزالی(Ejaculatory duct) می‌شوند که در جسم غده پروستات قرار دارد. مجرای انزالی، مجرای کوتاه و باریک به طول 2سانتی‌متر است که از غده پروستات گذشته و به پیشابراه پروستاتی منتهی می‌شود که به هنگام انزال مایع منی توسط این مجرا به پیشابراه هدایت و سپس خارج می‌شود. پیشابراه لوله‌ای است که ادرار و مایع منی از آن عبور می‌کند این لوله از مثانه شروع می‌شود و به سوراخ خارجی مجرا درانتهای آلت تناسلی منتهی می‌گردد.

کیسه‌های منی Seminal vesicles :

 دو کیسه هستند که در عقب مثانه قرار گرفته‌اند، هر کدام حدود 5سانتی‌متر طول و 1.5 سانتی‌متر عرض دارند و در واقع لوله‌هایی به طول 10 تا 15 سانتی‌متر هستندکه روی هم چین خورده‌اند. در ابتدا به غلط تصور می‌شد که اسپرم‌ها در این کیسه‌ها ذخیره می‌شوند و به همین دلیل آن‌ها را کیسه‌های منی می‌نامیدند ولی بعدها مشخص شد که فقط غدد ترشحی هستند که قسمت اعظم مایع منی را ترشح می‌کنند. این مایع ژلاتینی، کمی قلیایی و سرشار از ویتامین C ، فروکتوز، اسیدهای آمینه و پروستاگلاندین می‌باشد که جهت تغذیه اسپرم به کار می‌روند. این ترشحات در موقع انزال به مایع منی اضافه می‌شود و احتمالاً با واکنش قلیایی خود به همراه ترشحات پروستات نقشی در حفاظت اسپرم‌ها در برابر محیط اسیدی مهبلی را برعهده دارند، فروکتوز قند ویژه مایع منی است که برای تحرک و انرژی اسپرم لازم است و پروستاگلاندین‌ها ممکن است انقباضات لوله رحم را تغییر داده و با ایجاد انقباضات معکوس در رحم و لوله های رحمی اسپرم ها را خیلی سریع به تخمدان ها برساند(چند اسپرم ظرف 5 دقیقه خود را به انتهای لوله رحمی می رسانند(.

پروستات (Prostate gland) :

غده‌ای است بلوطی شکل که مجرای ادرار از آن عبور می‌کند 4سانتی‌متر عرض، 3 سانتی‌‌متر ارتفاع ، 2سانتی‌متر قطر و 20 گرم وزن دارد. قسمتی از پیشابراه داخل پروستات قرار دارد که به آن پیشابراه پروستاتی گفته می‌شود، اگر پروستات به هردلیلی بزرگ شود به علت فشاری که روی پیشابراه ایجاد می‌گردد باعث انسداد مجرا و احتباس ادرار می‌شود که به اصطلاح به بیماری پروستات معروف است. پروستات یک مایع رقیق شیری شکل قلیایی حاوی کلسیم، سدیم، فسفر، گلوکز، فروکتوز، اسیدفسفاتاز، ویتامینC و ... ترشح می‌کند که طی عمل انزال به مجرای پیشابراه می‌ریزد. این احتمال وجود دارد که مایع پروستاتی اسیدیته مایعات را بعد از انزال خنثی کرده و قابلیت تحرک و باروری اسپرم‌ها را به مقدار زیادی تشدید می‌کند(ترشحات واژن PH حدود 4 دارد در حالی که اسپرم برای فعالیت نیاز به PH حدود 6 دارد).

غدد کوپر یا بولبواورترال :

دو عدد غده به اندازه نخود بوده که در عقب پیشابراه قرار گرفته‌اند از این غدد موکوس ویژه‌ای ترشح می‌شود که شفاف و چسبناک بوده و برای آماده سازی آلت قبل از انزال می‌باشد.

آلت تناسلی (Penis) :

پنیس عضو جفتگیری مرد است، عضوی است برای انتقال اسپرم به درون واژن، شامل تنه و ریشه می‌باشد که از سه توده قابل انقباض به نام اجسام غاری(Corpus Cavernous) و جسم اسفنجی(Corpus Spongiosus) تشکیل شده که با احتباس خون در خود باعث نعوظ(Erection) می‌شوند. سر آلت تناسلی(Glans of penis) دارای بیشترین سلول تحریکی جنسی در مردان است.

منی(Semen):

منی که طی فعالیت جنسی مرد انزال می یابد، ترکیبی از مایع و اسپرم جریان یافته از مجرای دفران است(60% مایع کیسه های منی، 30% مایع پروستات و کمتر از 10% اسپرم)؛ به علت شیری رنگ بودن مایع پروستات منی هم به رنگ شیری می باشد و به علت موکوئیدی بودن مایع کیسه منی به صورت لخته مانند است اسپرم موجود در مایع منی در داخل بدن مرد تا یک ماه می تواند زنده بماند ولی بعداز انزال در داخل مجاری تناسلی زن به مدت 24 تا 48 ساعت عمر دارد. اسپرم را اگر در دمای کمتر از 100 درجه زیر صفر نگهداری کنند می تواند تا سالهای زیادی زنده بماند(بانک اسپرم).

هورمون تستوسترون يا هورمون جنسي مردانه:

ترشح اين هورمون که توسط سلول‌های بینابینی لایدیگ انجام می‌شود در جنين مذكر منجر به رشد دستگاه هاي جنسي مردانه مي گردد و همچنين در ابتداي بلوغ سبب ظهور صفات ثانويه جنسي مي گردد، در ماه‌هاي آخر بارداري بيضه ها تحت تأثير اين هورمون از داخل شكم و از طريق كشاله ران به درون اسكروتوم رانده مي‌شوند.

بطور عموم تستوسترون مسئول صفات مردانه مي باشد . مقدار متوسطي تستوسترون در زندگي جنيني و تا 10 هفته يا بيشتر بعد از تولد توسط بيضه ها توليد مي شود اما بعد از آن تا 10 تا 13 سالگي ترشح آن كاملاً‌ متوقف مي شود. بعد از آن در زمان بلوغ مقدار ترشح آن به شدت افزايش و مجدداً بعد از 50 سالگي كاهش مي يابد.

 1-  اثر به رشد اندامهاي جنسي و پيدايش صفات اوليه و ثانويه جنسي

 2-  اثر بر رويش مو در نقاط مختلف بدن

 3-  اثر بر طاسي مردانه

 4-  اثر بر صدا

 5-  اثر بر پوست و پيدايش آكنه در دوران بلوغ

 6-  اثر بر تشكيل پروتئين‌ها و رشد عضلاني در مردان

توجه : اين اثر تستوسترون(اثر بر عضله) باعث شده كه از آن به عنوان يك عامل كمكي در ورزش استفاده گردد ولي بايد توجه كرد كه متاسفانه استفاده از اين ماده بدون تجويز پزشك و بررسيهاي كلينيكي همزمان، مي تواند موجب آسيب كبد و حتي ايجاد سرطان‌هاي كبد گردد. همچنين استفاده از هر نوع هورمون جنسي در مردان ممكن است باعث ايجاد عقيمي و در زنان سبب رويش مو در صورت ، صداي مردانه، پوست خشن و قطع قاعدگي و ... شود.

 روند ساخت اسپرم :

يكي از كارهاي بيضه ساخت اسپرم مي باشد. ساخت اسپرم از حدود 13 سالگي شروع شده و تا پايان عمر ادامه می‌يابد. عمل اسپرم سازي كه از شروع تا خاتمه حدود 75 روز طول مي كشد را اسپرماتوژنز مي گويند .

 بالغ شدن و انتقال و نگهداري اسپرمها:

بعد از ساخت، اسپرم وارد يك كانال طولاني به نام اپيديديم(6متري) مي شود (Epididymis) كه وظيفه انتقال و آماده سازي اسپرم را به عهده دارد. اين عمل حدود 1 تا 12 روز طول مي كشد بعد از اين مرحله اسپرمها از طريق كانالي به نام مجراي وابران(Vas deferens) عبور كرده و وارد محلي به نام آمپول(Ampoule) مي شوند. محتويات آمپول به همراه محتويات كيسه مايع مني و پروستات به مجراي انزال (Ejaculatory Duct) وارد مي شوند . لازم به ذكر است كه روزانه حدود 120 ميليون اسپرم توليد مي شود. اسپرم‌ها می‌توانند با حفظ قدرت باروری خود حدود یک ماه در مجاری تناسلی به حالت انبار شده باقی بمانند.

انتقال اسپرمها به لوله هاي رحمي و عمل لقاح :

در هنگام انزال ترشحات كيسه مايع مني و پروستات با اسپرم مخلوط مي‌شوند.حجم متوسط مني در هر انزال حدود 5- 2 ميلي ليتر مي‌باشد كه از دو قسمت اسپرم و مايع مني تشكيل يافته است (بيش از 90 درصد حجم آنرا مايع مني تشكيل مي‌دهد و اسپرم حجم خيلي كمي از آنرا تشكيل مي دهد) در هر ميلي‌ليتر از مايع مني حدود 100ميليون اسپرم وجود دارد كه اين 100ميليون فقط 3-2 درصد حجم مايع مني را تشكيل مي دهد. مایع منی بعد از انزال ابتدا به صورت لخته است، اما طی 15 تا 20 دقیقه بعد حل می‌شود. اسپرم ها معمولاً تا 1.5 ساعت بعد از انزال به لوله هاي رحمي مي‌رسند(سرعت حركت 1تا 4 ميليمتر در دقيقه) و در اين مكان 24 تا 72 ساعت قابليت باروري تخمك را دارند كه در صورت حضور هم‌زمان تخمك لقاح صورت گرفته و جنين تشكيل مي‌گردد. با وجود اينكه فقط يك اسپرم براي بارور كردن تخمك كافي است ولي كساني كه تعداد اسپرمهايشان در هر ميلي ليتر كمتر از 40 ميليون باشد 50% احتمال عقيمي وجود دارد و اگر اين مقداركمتر از 20 ميليون باشد معمولاً فرد عقيم مي شود.

نهان بیضگی(کریپتورکیدیسم):

بیضه ها تا یک ماه قبل از تولد داخل شکم قرار دارند و تحت تأثیر هورمون هایی نزول یافته و وارد کیسه بیضه می شوند، گاهی این نزول صورت نمی گیرد یا به طور ناقص صورت می گیرد بنابراین یکی یا هر دو بیضه در داخل شکم یا کنال اینگوینال و یا جای دیگری در مسیر نزول باقی می مانند. این بیضه ها ممکن است توانایی تولید اسپرم خود را از دست بدهند بنابراین معاینه نوزادان پسر به دنیا آمده از جهت وجود هر دو بیضه داخل کیسه بیضه ضروری است تا در صورت عدم نزول بیضه ها این عمل توسط جراحی انجام گیرد.

عمل جنسی مرد: مهم ترین منبع پیام های عصبی حسی برای آغاز عمل جنسی مرد، سر آلت تناسلی(glans penis) است. سر آلت تناسلی دارای نوعی سیستم حسی بسیار حساس(اندامک انتهایی) است که نوع خاصی از حس، موسوم به حس جنسی(sexual sensation) را به سیستم عصبی مرکزی می فرستد. این احساس ابتدا به نخاع و سپس به مغز ارسال می گردد. همچنین پر شدن اندامهای جنسی(کیسه های منی، آمپول و ...) و همچنین التهاب یا عفونت خفیف این اندامها می توانند سبب ایجاد این احساس به طور مداوم گردند.

احتلام یا تخلیه شبانه(nocturnal emission) : تحریکات مناسب روانی می توانند توان شخص را برای انجام عمل جنسی تا حدود زیادی تقویت کنند. پرداختن به افکار جنسی و یا دیدن خواب جنسی می تواند باعث انزال گردد و تعدادی از مردان این اتفاق را خصوصاً در دوران نوجوانی تجربه می کنند.

بلوغ در پسران : در حدود سن 13 سالگی هیپوفیز هورمون‌های گنادوتروپین را رها می‌کند(اینکه چرا و چگونه این فرایند آغاز می‌شود هنوز به خوبی شناخته نشده) این هورمون‌ها علاوه بر فعال نمودن پروسه اسپرم سازی، سبب شروع ترشح تستوسترون شده و تستوسترون عامل بروز صفات ثانویه جنسی در مردان که قبلاً گفته شد می‌گردد و به اصطلاح شخص به بلوغ می‌رسد.

حیات جنسی مردان و یائسگی مردان: بخشی از اسپرماتوژنز در مردان که از سن بلوغ ایجاد شده معمولاً تا زمان مرگ ادامه پیدا می کند. اما بیشتر مردان در اواخر دهه های 40 یا 50 از عمر خود به تدریج دچار کاهش عملکرد جنسی می شوند. یک مطالعه نشان داده که میانگین سن خاتمه جنسی در 68 سالگی است، گرچه تفاوت های زیادی وجود دارد، این افت عملکرد جنسی با کاهش تستوسترون رابطه دارد. کاهش فعالیت جنسی مردان، یائسگی مردان(male climacteric) نامیده می شود. گاهی یائسگی مرد با علایمی همچون گرگرفتگی، احساس خفگی و اختلالات روانی مشابه علایم یائسگی زنان همراه است. این علایم را می توان با تجویز داروهای مناسب درمان کرد

دستگاه توليد مثل زن      The Female Reproductive System

اندام‌های تناسلی زن متشکل از دو گروه داخلی و خارجی می‌باشد. اندام‌های داخلی که مسئول رشد ونمو و زایمان جنین می‌باشند و اندام‌های خارجی که بیشتر عهده‌دار روابط جنسی هستند:

 دستگاه تناسلي خارجي شامل : مونس پوبيس (Mons pubis)، لبهاي بزرگ و كوچك (labia Minor & Major) ، كليتوريس (Clitoris) ، بولب‌وستيبول (Vestibular bulb) و غدد وستيبولار و پرده بکارت (Hymen) مي باشند .

 اندام تناسلي داخلي شامل : واژن(Vagina)، رحم(Uterus) ، لوله هاي رحمي(Fallopian tube)، تخمدان‌ها(Ovary)، عروق و اعصاب مي‌باشد.

واژن Vagina :

 واژن یک کانال لیفی عضلانی است که رحم را با خارج مرتبط می‌کند. واژن اندام جفت‌گیری جنس مؤنث، کانال خروجی رحم و قسمتی از کانال زایمانی است؛ انتهای فوقانی واژن به گردن رحم متصل است و انتهای تحتانی آن توسط پرده بکارت پوشیده شده است. طول واژن حدود 8 تا 10 سانتی‌متر، قطر آن 3تا4 سانتی‌متراست وبا محور رحم زاویه‌ای بیش از 90 درجه می‌سازد. بعد از سنین بلوغ، فلور طبیعی واژن(لاکتوباسیل‌ها) تولید اسید لاکتیک کرده و سبب PH اسیدی واژن می‌شوند(4 تا5PH=) که این محیط اسیدی خود مانع رشد میکروب‌های مضر خواهد شد؛ در صورتی که به دلایلی این شرایط به هم بخورد(عدم رعایت بهداشت جنسی و ...) باکتری‌ها و قارچ‌های بیماری‌زا رشد کرده و ایجاد التهاب واژن یا واژنیت(Vaginitis) می‌کند که با ترشحات غیرطبیعی از واژن مشخص می‌گردد.

رحم Uterus :

رحم عضوي عضلاني، توخالي و گلابی شکل به ابعاد 3Ï5Ï7 سانتی‌متر مي‌باشد و وزن آن 30 تا 40 گرم و ظرفیت داخلی 4 میلی‌متر است. كمي پايين تر از نيمه طول رحم بر روي نماي بيروني آن يك تنگي ديده مي شود بنام ايسموس (Isthmus) كه هم سطح با تنگي سوراخ داخلي رحم مي باشد. كه در قسمت بالاي ايسم ، جسم رحمي(Body) و قسمتي كه در پايين آن واقع شده است گردن يا سرويكس(Cervix) ناميده مي شود. رحم از سه لایه تشکیل شده است لایه سروزی یا پری‌متریوم که دور تا دور رحم را از خارج می‌پوشاند، لایه عضلانی یا میومتریوم که ضخیم بوده و شامل عضلات صاف، عروق خونی و اعصاب می‌باشد و داخلی ترین لایه آندومتر نامیده می‌شود که یک نوع غشای مخاطی خاصی است که ضخامت آن در روزهای مختلف سیکل قاعدگی متفاوت است.

گردن رحم یا سرویکس پایین‌ترین قسمت رحم است و در بالغین طولی حدود 2 تا 3 سانتی‌متر دارد. سرویکس دارای یک مجرای دوکی شکل است که یک طرف آن از طریق سوراخ داخلی به حفره رحم و طرف دیگر آن از طریق سوراخ خارجی به واژن باز می‌شود محل اتصال این دو شایعترین محل بروز سرطانی سرویکس می‌باشد لذا در معاینات زنان ارسال نمونه سلولی این ناحیه تحت عنوان تست پاپ اسمیر بسیار مهم است.

لوله‌های رحمی Fallopian tube :

دو لوله رحمی به نام لوله هاي فالوپ از زواياي طرفي قسمت فوقاني تنه رحم خارج مي شوند به طول 10 سانتي متر و در انتها به شكل شيپوري(انفانديبولوم) در آمده و بر روي تخمدان‌ها قرار مي گيرند و وظيفه گرفتن تخمك و انقال آن به داخل لوله رحم را دارند. عمل لقاح هم در داخل این لوله ها انجام می‌گیرد. لوله رحمی 4 قسمت دارد: 1. قسمت داخل جداری به طول 1 سانتی‌متر که در ضخامت دیواره رحم است 2.تنگه یا ایسموس که محل اتصال لوله به رحم است 3.آمپول که گشادترین قسمت و  بیش از نصف لوله را تشکیل داده و لقاح در آن صورت می‌گیرد 4.اینفاندیبولوم یا ناحیه شیپوری که وظیفه گرفتن تخمک از تخمدان را دارد.

تخمدان (Ovary) :

تخمدان ها همتاي بيضه ها در مرد مي باشند، به ابعاد 3Ï5/1Ï1 سانتي متر و وزن 5 تا 10 گرم هستند. توليد مثل با تكامل تخمدان‌ها شروع مي شود. در زمان تولد يك نوزاد دختر در دو تخمدان حدود يك ميليون و در هنگام بلوغ حدود 300 تا 400 هزار تخمك وجود دارد . در سراسر سال‌هاي توليد مثل يك زن فقط حدود 400 عدد از اين تخمك‌ها تكامل پيدا كرده و باقيمانده آن‌ها از بين مي روند(بعد از يائسگي)يك تخمك در وسط هر دوره جنسي ماهانه از يك فوليكول تخمداني بداخل حفره شكمي دفع مي‌شود و توسط يكي از لوله هاي رحمي وارد رحم شده و در صورتي كه بوسيله اسپرم بارور شود تخم تشكيل و در رحم لانه گزيني مي كند. معمولاً تخمک گذاری بدون علامت بوده و احساس نمی‌شود ولی بعضی از زنان در زمان تخمک‌گذاری احساس چنگ شدن در قسمت تحتانی شکم و درد تیرکشنده یک طرفه دارند. اصولاً خونریزی ماهیانه همراه با درد سینه، نفخ شکم و درد لگنی معمولاً مطرح کننده تخمک‌گذاری طبیعی است وبرعکس این مطلب می‌تواند نشانه خونریزی بدون تخمک‌گذاری و اختلالات هورمونی باشد. در زمان تخمک گذاری ترشحات واژن کاملاً رقیق و آبکی بوده و به طور واضحی افزایش می‌یابد این ترشحات به اسپرم کمک می‌کند به راحتی به طرف رحم شناور شود.

بلوغ :

این دوره به نام دوره نوجوانی(Adolescense) خوانده می‌شود، دورانی که اعمال غدد درونی برای نخستین بار به مرحله‌ای از تکامل می‌رسد که تولید مثل امکان‌پذیر می‌شود. در دختران، نخستین رخداد بلوغ تکامل سینه‌ها و به دنبال آن رشد موهای نقاط مختلف بدن و نخستین قاعدگی است. سیکل‌های‌آغازین قاعدگی فاقد تخمک‌گذاری بوده و معمولاً‌بعد از یک سال به صورت منظم تخمک‌گذاری انجام می‌شود. سن بلوغ در افراد متفاوت است ولی معمولاً بین 9 تا 13 سالگی می‌باشد. اولین قاعدگی بین 12تا13 سالگی است ولی در تعداد کمی از دختران در 10 و یا 16 سالگی رخ می‌دهد.

دوره جنسي در زنان:

اين دوره با عادت ماهانه شروع مي شود و به طور متوسط 28 روز مي باشد ولي حتي در افراد سالم اين دوره از 20 تا 45 روز مي تواند متغيير باشد. اين دوره معمولاً‌در ابتدا نامنظم است ولي كم كم منظم مي‌شود و در زنهاي سالم بين 45 تا 50 سال متوقف و دوره يائسگي شروع مي شود. پس دوره باروري زن حدود 30 تا 35 سال مي باشد. تغذيه بد، كار زياد و پر مشقت، فشار زندگي و رنج روحي به طور چشمگيري از طول اين مدت مي كاهد.

چون مقدار زیادی رگ‌های خونی در جدار رحم وجود دارد بنابرین در هنگام تخریب و ریزش آن مقداری خون نیز همراه با بافت‌های خراب شده از بدن دفع می‌شود. این پدیده عادت ماهیانه نامیده می‌شودکه در زنان مهمترین نشانه کار دستگاه تناسلی است. مدت متوسط خونریزی قاعدگی در یک فرد طبیعی 8-2 روز و مقدار خونریزی 80-25 میلی‌لیتر است.

مرحله باروري در هر دوره جنسي ماهانه :

 تخمك بعد از خروج از تخمدان معمولاً تا 24 ساعت قابليت باروري دارد تخمك با سرعت يك ميليمتر در ساعت در لوله رحم حركت و به طرف رحم  مي رود. در چند ساعتي كه تخمك در ابتداي لوله رحمي است بهترين شرايط براي لقاح را دارد و هر چه به رحم نزديكتر شود قدرت باروري خود را از دست مي دهد.

لقاح و حاملگی:

بعد از عمل انزال كه معمولاًشامل ‌حدود 500 ميليون اسپرم است تعدادي از اسپرم ها (حدود 1000تا 3000) در ظرف 5 تا 10 دقيقه به محل لقاح(انتهاي لوله) منتقل مي شوند.  اسپرم حداكثر تا 72 ساعت زنده مي ماند(البته بيشتر آن در 24 ساعت اول از بين مي رود) بنابراين براي ايجاد لقاح زمان محدودي وجود دارد. وقتی اولین اسپرم به تخمک رسید لقاح انجام می‌شود و هسته آن با هسته تخمک ادغام شده و سلول تخم را به وجود می‌آورند بعد از لقاح، تخم به سمت رحم حرکت می‌کند و معمولاً 3 تا 4 روز بعد به رحم رسیده و در یکی از حفره‌های جدار داخلی رحم جایگزین می‌شود که به این عمل لانه‌گزینی گفته می‌شود در مرحله لانه‌گزینی 7 روز از تشکیل تخم گذشته و تقریباً شکل جنین پیدا کرده، بعد از لانه گزینی رابطه خونی بین مادر و جنین از طریق جفت تشکیل و جفت شروع به ترشح هورمون‌هایی می‌کند. در این مرحله می‌توان با تست‌هایی این هورمون‌ها را در خون یا ادرار شناسایی و حاملگی را اثبات کرد.

مهمترین تست‌های حاملگی عبارتند از :

1. تست گراویندکس(Gravindex test) : تعین HCG β ادرار می‌باشد که معمولاً یک هفته بعد از تأخیر قاعدگی یا به عبارتی دو هفته بعد از لقاح تخمک با اسپرم مثبت می‌شود.

2.  تعیین HCG β  سرم : دقیق ترین تست حاملگی است و معمولاً 7تا9 روز بعد از لقاح مثبت می‌شود.

علائم احتمالی حاملگی عبارتند از قطع قاعدگی، تهوع و استفراغ از هفته سوم، تغییرات در سینه ها به صورت بزرگی و تیرگی ارئول، افزایش ادرار و سوزش ادرار، یبوست،ویار و بروز لکه‌های قهوه‌ای رنگ در پوست می‌باشند.

بعضی از مشکلات شایع در زنان که آشنایی با آنان می‌تواند برای همسران مفید واقع شود:

دیسمنوره(Dysmenorrhea) :

دیسمنوره یا پریودهای دردناک یکی از شایعترین مشکلات زنان محسوب می‌شود و حدود 50 درصد زنان به آن دچار می‌شوند و تعدادی از آن‌ها در سنین باروری، همه ماهه به مدت یک تا سه روز به همین دلیل توانایی فعالیت ندارند. در این افراد درد به طور مشخص با شروع قاعدگی آغاز و 12 تا 72 ساعت طول می‌کشد. این درد معمولاً با تهوع، خستگی شدید، سردرد و احساس عمومی ناخوشی همراه است. جهت درمان، می‌توان از مسکن‌‌هایی چون استامینوفن، مفنامیک اسید، ایبوپروفن و داروهای ضد بارداری با مشورت پزشک استفاده کرد.

سندرم پیش قاعدگی: (Premenstrual Syndrom)

به وقوع دوره‌ای مجموعه‌ای از تغییرات ناراحت کننده جسمانی، روانی یا رفتاری در فاز تخمک‌گذاری سیکل قاعدگی اطلاق می‌شود. این اتفاق در فعالیت‌های خانوادگی و اجتماعی فرد می‌تواند اختلال ایجاد کند. درد بدن(سردرد، گرفتگی و کوفتگی عضلات)، احتباس آب(تورم)، خلق منفی(افسردگی، گریه کردن، احساس تنهایی، تحریک پذیری، بی‌خوابی و اضطراب)، تغییرات رفتاری، سرگیجه و ... از علائم آن هستند کسانی که به این مشکل مبتلا هستند به حمایت‌های روانی اطرافیان، خصوصاً همسرشان نیاز دارند. این سندرم بعد از تشخیص توسط پزشک درمان می‌شود.

بعد از ازدواج در صورت عدم استفاده از روش‌های پیشگیری از بارداری معمولاً حاملگی در 90 درصد زوج‌ها در یک سال اول به وقوع می‌پیوندد. بیشتر موارد لقاح موفقیت آمیز وقتی است که آمیزش جنسی طی 6 روز قبل از و یا در روز تخمک‌گذاری

ناباروری:

 رخ دهد پس از تخمک‌گذاری احتمال حاملگی کمتر می‌شود. گرچه بیشتر زوجینی که قصد بچه‌دار شدن دارند در عرض یک سال موفق به این کار می‌شوند ولی حدود 15 درصد طی این مدت موفق نمی‌شوند. حدود 20 تا 25 درصد موارد ناباروری به علت مردانه، 50 درصد به علل زنانه و 30 تا 40 درصد به علل مرتبط به هر دو نفر است. در برخورد با یک زوج نابارور بهترین نوع بررسی، بررسی همزمان هر دو نفر است ضمن اینکه بررسی آقایان بسیار ساده‌تر از اقدامات لازم برای بررسی خانم‌ها است.

ناباروری مردان: علل ناباروری در مردان به سه دسته عمده تقسیم می‌شود:

1. علل قبل از بیضه: شامل علل هورمونی است به این صورت که هورمون‌هایی که محرک بیضه برای تولید اسپرم هستند از نظر مقدار یا کارکرد کفایت لازم را ندارند
2. علل مربوط به بیضه: در این موارد علارغم  سالم بودن مسیرهای هورمونی، بیضه عملکرد مناسبی ندارد. مثلاً در اثر بیماری‌های وراثتی، اشعه درمانی، شیمی درمانی، عدم نزول بیضه و ... فرد از کفایت لازم جهت تولید اسپرم سالم به تعداد کافی برای باروری برخوردار نیست
3. علل پس از بیضه: در این موارد مسیر هورمون سالم بوده و اسپرم هم به مقدار کافی تولید می‌شود منتها به دلیل انسداد یا رانده شدن اسپرم به داخل مثانه، به دنبال انزال، اسپرم به تخمک نمی‌رسد.

با انجام یک آزمایش ساده اسپرموگرام می‌توان به وجود یا عدم وجود اختلال باروری در مرد پی برد که گاهی برای برخی از اختلالات موجود، مداخلات درمانی مناسبی هم وجود دارد مثل جراحی برای واریس بیضه، واریکوسل، تزریق هورمون و یا رفع انسداد در مسیر انتقال اسپرم.

ناباروری زنان: علل ناباروری در زنان به شش دسته عمده تقسیم می‌شود:

علل واژینال، علل سرویکال، علل رحمی، علل لوله‌ای، علل تخمدانی و علل هورمونی

تکنیک‌های کمک باروری:

1. IUI : ساده ترین تکنیک‌ها است در این روش مایع منی که از مرد گرفته شده پس از سانتریفوژ و آماده سازی با سوزن پلاستیکی مخصوص(آنژیوکت) در زمان تخمک گذاری به رحم تزریق می‌شود
2. IVF : در لقاح خارج رحمی، تخمک از زن و اسپرم از مرد گرفته و در مجاورت هم قرار داده می‌شود تا سلول تخم و سپس جنین تشکیل شود. پس از 3تا5 روز جنین از محیط کشت به رحم منتقل می‌گردد.
3. ICSI : یکی از اسپرم‌های مرد با یک تخمک در زیر میکروسکوپ ترکیب می‌شود و جنین پس از سه روز در رحم قرار داده می‌شود.
4. حداکثر موفقیت این روش‌ها در هر زوج 20 تا 30 درصد است ضمن اینکه هزینه بالایی دارد. در صورتی که هیچ کدام از این روش‌ها موفقیت‌آمیز نبود (مثلاً مواردی که مرد حتی در تکه برداری از بیضه فاقد اسپرم است) می‌توان اهدای اسپرم، اهدای جنین و فرزند‌خواندگی را توصیه کرد.

زایمان و سزارین:

سزارین نوعی عمل جراحی است که در طی آن جنین از طریق برش‌هایی که در جدار شکم و سپس رحم ایجاد می‌گردد به دنیا می‌آید. سزارین زمانی که الزامی باشد می‌تواند به عنوان یک تکنیک نجات دهنده زندگی مادر و جنین به حساب آید. طبق مدارک پزشکی سزارین دارای خطرات زیادی برای سلامتی مادر و جنین می‌باشد که شامل عفونت، خونریزی، خطر انتقال خون و بیماری‌های حاصله(هپاتیت وایدز)، صدمه به ارگان‌های دیگر،عوارض بیهوشی و ... می‌باشد. این عوارض برای جنین شامل خطر تولد نوزاد زودرس، زجر تنفسی نوزاد و صرف هزینه‌های سنگین مالی می‌باشد. قابل توجه است میزان مرگ و میر در زنانی که سزارین می‌شوند، 2تا4 برابر زایمان طبیعی است. سزارین همچنین فرصت ارتباط سریع مادر و نوزاد را به تأخیر می‌اندازد. امروزه در تمامی کشورهای توسعه یافته و صنعتی دنیا برنامه‌هایی در جهت کاهش میزان سزارین در حال اجراست. شایان ذکر است انجام سزارین جز در مواردی که الزاماً زایمان غیر ممکن بوده و یا جان مادر و نوزاد به دنبال آن به خطر بیافتد، معقول و پذیرفته نمی‌باشد.

قرص هاي خوراكي پيشگيري از بارداري:

رایج‌ترین داروی هورمونی ضد بارداری می‌باشند که از استروئیدهای صناعی با ساختمانی شبیه به هورمون‌های طبیعی زنان یعنی استروژن و پروژسترون تشکیل می‌شوند این قرص‌ها به دو صورت ترکیبی (استروژن + پروژسترون) و یا فقط پروژسترون تشکیل شده‌اند. هورمون های دیگری که از مشتقات استروژن و پروژستین هستند نیز در ترکیب داروهای جدیدتر به کار می رود که بعضی مواقع اثربخشی مطلوب تری نسبت به قرص های قبلی دارند.

مصرف قرص در کشورهای توسعه یافته مقام اول را در فراوانی استفاده دارد مثلاً کانادا 86 و آلمان 94 درصد از قرص استفاده می‌کنند، در کشور ایران نیز قرص رتبه اول استفاده را دارد.

"مناسب ترين روش‌ پیشگیری در ابتداي ازدواج،استفاده از قرص هاي پیشگیری از بارداری مي باشد"

مكانيسم عمل قرص ها:

• مهار تخمك گذاري
• جلوگيري از نفوذ اسپرم به داخل رحم با ايجاد موكوس ضخيم سرويكس
• ايجاد آندومتر نامطلوب براي لانه گزيني
• جلوگيري از لقاح از طريق تأثير بر سرعت حركت تخمك با اثر پذيري بر حركت لوله‌های رحم

طرز مصرف: این قرص‌ها در بسته‌های 21 عددی عرضه می‌شوند

·         اولين قرص پنج روز اول قاعدگي خورده مي شود(ترجیحاً بهتر است روز اول خورده شود).

• بعد از 21 قرص 7 روز خورده نشود و بعد از 7 روز بدون توجه به روز قاعدگي بسته بعدي شروع شود.
• يعني روز هشتم بسته بعدي شروع شود.

توصيه ها:

·         سعي شود قرص ها هر شب در ساعت معين خورده شود.

·         بهتر است بعد از شام و قبل از خواب خورده شود تا هم تهوع و استفراغ كم شده و هم يادآوري روزانه آن آسانتر شود.

·     معمولاً 3 تا 5 روز بعد از قطع دارو خونريزي ماهيانه رخ مي دهد. ولي اگر شروع قاعدگی خیلی به تآخیر افتاد می بایست برای رد حاملگی احتمالی آزمایش انجام شود

موارد منع مصرف قطعي:

افرادي كه مبتلا به مشكلات زير هستندنبايد از قرص ها ي تركيبي براي پيشگيري استفاده كنند:

• بيماري‌هاي قلبي و عروقي  وسابقه سكته هاي مغزي.
• بيماري دريچه اي قلب.
• بيماري كبدي،هپاتيت عفوني و اختلال واضح تست‌هاي كبدي.
• سابقه زردي ، همزمان با مصرف قرص هاي تركيبي.
• سرطان‌هاي وابسته به هورمون مثل: سرطان‌هاي پستان،رحم و..
• خونريزي‌هاي غير طبيعي  واژينال.
• احتمال حاملگي.
• سيگاري‌هاي بالاي 35 سال با مصرف بيش از 15 نخ سيگار در روز.
• افزايش چربي‌هاي خون از نوع LDL.

موارد منع مصرف نسبي: افرادي كه مشكلات زير را دارند تحت نظر پزشك و با احتياط مي توانند از قرص هاي تركيبي براي پيشگيري استفاده كنند:

 1. سردردهاي ميگرني و يا عروقي 2. صرع 3. فشار خون بالا و كنترل نشده 4. ديابت 5. سابقه ديابت حاملگي 6.بيماري كيسه صفرا 7. قبل از اعمال جراحي بزرگ 8. بيماري هاي مزمن كليوي9. وريدهاي واريسي 10. آسم

توجه : شرايط زير منعي براي استفاده از قرص ها نيست:

1.      داشتن و يا نداشتن فرزند  2 . لاغري و چاقي  3. سابقه سقط و يا حاملگي ناموفق 4 . سيگاري بودن در سنين زير 35 سال

نكات مهم در مصرف قرص هاي تركيبي:

·         در هفته اول از اولين دوره مصرف قرص بايد از روش ديگري مثل كاندوم استفاده كرد .

·     قرص‌ها بايد به طور مرتب و ترجيحاً در زمان معيني مصرف شود، مصرف ناپيوسته مثلاً به صورت يك‌ماه درميان و يا دو ماه در ميان و غيره فاقد اثر مناسب و در صد شكست را افزايش مي دهد.

·     در صورت فراموشي قرص به مدت يك شب ، تا نوبت بعدي هر وقت يادش آمد مي خورد و اگر يادش نيامد در نوبت بعدي 2 قرص باهم خورده مي شود.

·         در صورت فراموشي دو شب ، در دو شب بعد از آن هر بار دو قرص و تا يك هفته از روش ديگري مثل كاندوم استفاده كند.

·     در صورت فراموشي سه شب يا بيشتر ، مصرف بقيه قرص‌ها را ادامه داده و به مدت يك هفته از روش ديگري استفاده كند و بلافاصله بعد از اتمام اين بسته ، مصرف ً‌بسته بعدي را بدون فاصله هفت روزه شروع مي كند.

·         لكه بيني همزمان با مصرف قرص در يكي دو ماه اول طبيعي است.

·         تهوع و استفراغ و سردرد در يكي دو ماه اول طبيعي است در صورت ادامه تهوع و استفراغ از قرص ويتامين B6 استفاده شود.

·         مصرف قرص محدوديت سني ندارد مگر موارد منع مصرف موجود باشد.

·         باروري مجدد : تخمك گذاري معمولاً‌3 ماه بعد از قطع قرص بوجود مي آيد.

·         پيگيري: 6ماه بعد از مصرف قرص جهت كنترل وزن،فشار خون،قند،كلسترول و تري گليسيريد به مركز بهداشتي مراجعه شود.

·         مصرف قرص سرطان زا  نيست.

·         استفاده از قرص تأثيري در ناهنجاري‌هاي جنيني ندارد.

·     بعضي از داروها اثر قرص‌هاي ضد بارداري را كاهش مي دهند مثل آمپي سيلين، تتراسايكلين،فني توئين و ... بنابراین کسانی که داروی خاصی مصرف می‌کنند باید در مورد کاهش اثر پیشگیری از بارداری آن دارو از پزشک خود سوال نمایند تا احیاناً دچار بارداری ناخواسته نشوند.

·         بیماری‌های گوارشی با کاهش میزان جذب قرص ، اثربخشی آنرا کاهش می‌دهند.

·     در صورت شک به بارداری مصرف قرص پیشگیری از بارداری باید قطع شود ولی مصرف سهوي در موقع حاملگي زيان جدی براي جنين ايجاد نمي كند.

• در تمام دوره هاي سني قابل استفاده مي باشد (از نوجواني تا يائسگي).
• قرص HD به علت اينكه حاوي مقدار بالاي هورمون استروژن است امروزه كمتر براي پيشگيري از بارداري استفاده مي شود.

·         ميزان اثر: اگر درست استفاده شود تنها 1 در هزار شكست دارد.

قرص هاي شيردهي(پروژستروني) - لاينسترونول يا ميني پيل(Minipill):

اين قرص براي پيشگيري از بارداري در مادران شيرده كاربرد دارد و هيچ تاثيري روي ميزان شير ندارد. در افراد مبتلا به فشار خون و ديابت نيز مي توان از اين قرص استفاده كرد.

·         بسته هاي قرص28 عدد است و روزانه یک قرص، بدون قطع كردن خورده مي شود.

·         در 4 تا 6ماه بعد از زايمان اگر شيردهي كامل باشد مصرف مي شود در كساني كه شيردهي كامل ندارند موثر نمي‌باشد.

·         حتماً در ساعات معين خورده شود مثلاً ساعت 8 شب

·         شروع مصرف در شيردهي 6 هفته پس از زايمان است به شرط اينكه قاعدگي اتفاق نيفتاده باشد و تغذيه فقط با شير مادر باشد

·         اگر قاعدگي اتفاق افتاد از روز اول قاعدگي شروع شود

·         در صورت فراموشي اگرمصرف قرص كمتر از 3 ساعت فراموش شد قرص را خورده و قرص بعدي را در زمان خودش بخورد.

·     اگر مصرف قرص بيش از سه ساعت فراموش شد قرص را خورده و قرص بعدي در زمان خودش و تا دو روز از روش كمكي ديگرمثل كاندوم استفاده كند.

قرص هاي تري فازيك:

قرص هايي هستند كه مقادير استروژن و پروژسترون متغير داشته و از تغييرات سيستم هورموني مشابه يك سيكل طبيعي بدن زنان پيروي مي كنند.

• 21 عددي است اولين قرص از روز اول قاعدگي شروع مي شود. توجه شود قرص ها رنگهاي مختلف هستند و هر كدام فقط در تاريخ خودش بايد خورده شود.
• بعد از مصرف قرص بيست و يكم به مدت يك هفته مصرف قرص قطع شده و بعد از آن بسته بعدي دوباره شروع مي شود.
• در صورت فراموشي يك قرص،به مدت كمتر از 12 ساعت ،آن  قرص را خورده و بقيه را ادامه دهد.
• فراموشي بيش از 12 ساعت ، قرص فراموش شده را نخورد و بقيه را ادامه دهد و از روش كمكي استفاده كند.
• بقيه موارد مثل قرص‌هاي تركيبي است.

قرص مارولون(Marvelon):

این قرص جزو قرص‌های پیشگیری از بارداری ترکیبی مشابه قرص LD می‌باشد با این تفاوت که پروژسترون به کار رفته درآن متفاوت بوده (نسل سوم پروژسترون‌ها یا دزوژسترول) می‌باشد. به همین دلیل عوارضی آن کاهش یافته است.  این قرص هلندی هم اکنون در کشور ایران هم تولید شده و  از طریق داروخانه‌های خصوصی در دسترس است و جزو ارائه رایگان محسوب نمی‌شود.

نحوه مصرف این قرص مشابه قرص‌های ترکیبی از روز اول قاعدگی شروع می‌شود و هر روز در ساعت معین یک قرص خورده می‌شود. در صورت فراموش کردن يک دوز بلافاصله آنرا مصرف کرده واز دوبرابر کردن دوز بعدي پرهیز می‌شود. و در صورت فراموش کردن دودوز, فقط دوز آخري رامصرف کرده واز دوبرابر کردن دوز بعديپرهیز می‌شود.

-  اگر از زمان مصرف آخرين دوز دارو بيش از 12 ساعت گذشته باشد به مدت 7 روز از يک روش ضد بارداري ديگر نيز استفاده می‌شود اگر اين 7روز مصادف با7روزشروع خونريزي وقطع دارو بود, بليستر بعدي را شروع کنيد.

قرص ضد بارداري ياسمين:

یکی از قرص‌های پر مصرف‌  پیشگیری از بارداری در دنیا می‌باشد،. این قرص هم جزو قرص‌های جدید و  ترکیبی پیشگیری از بارداری است و چند سالی است که در اکثر کشورهای دنیا استفاده می‌شود. این قرص از (Ethinylestradiol 30 micrograms, drospirenone 3 mg) تشکیل شده و طرز مصرف آن مثل قرص‌های ترکیبی می‌باشد.

قرص های جویدنی پیشگیری از بارداری :( chewable contraceptive) یا آدامس پیشگیری از بارداری آدامس پیشگیری از بارداری (FEMCON Fe) به صورت قرص‌هایی هستن که دارای 35 میکروگرم استروژن و 40 میکروگرم پروژسترون است هر بسته قرص 28 عددی می‌باشد که 21 عدد آن سفید رنگ و دارای ماده مؤثر پیشگیری از بارداری بوده و 7 عدد آن قهوه ای و دارای آهن می‌باشد مصرف آن  به صورت روزی یک عدد ، جویده شده و بلعیده می‌شود ؛ بعد هم یک لیوان بزرگ آب نوشیده می‌شود نحوه مصرف و فراموشی و بقیه موارد تقریباً مثل قرص های ترکیبی پیشگیری از بارداری می‌باشد. قیمت این قرص‌ها حدود 40 دلار می‌باشد.(5 عددی)

لازم به توضیح است که هم اکنون حدود 30 نوع مختلف قرص‌های پیشگیری از بارداری در جهان رایج است که البته بعضی از آن‌ها پرمصرف می‌باشند.

فوايد مصرف قرص هاي پيشگيري از بارداري:

1-       مؤثرترين روش پيشگيري مؤقت مي باشد

2-       كاهش كم خوني بخصوص كم خوني فقر آهن

3-       كاهش بارداري نابجا

4-       كاهش دردهاي قاعدگي

5-       كاهش كيست هاي تخمدان

6-       كاهش ناراحتي هاي قبل از قاعدگي

7-       كاهش سرطان‌هاي رحم و تخمدان (مصرف حداقل یک سال قرص، خطر سرطان را تا 50٪کاهش می‌دهد)

8-       كاهش بيماريهاي پستان

9-       منظم شدن سیکل‌های قاعدگی

10-   كاهش بيماريهاي التهابي لگن

11-   افزایش تراکم اسخوان‌ها و جلوگیری از پوکی استخوان

معايب مصرف قرص هاي پيشگيري از بارداري:

1.      يادآوري روزانه مشكل است بعضي خانم‌ها فراموش مي كنند

2.      لكه بيني

3.      تهوع در ماه‌هاي اول

4.      سردرد خفيف در ماه‌هاي اول

5.      سفتي و دردناكي پستان‌ها در ماه‌هاي اول

6.      افزايش اندك وزن

7.      در عده كمي از افراد سبب تغيير خلق مي شود

8.   در موارد بسيار نادري مي تواند باعث سكته مغزي و لخته خون شود اين مسئله بيشتر در زنان سيگاري و سن بالا و داراي فشارخون ديده مي شود.

توجه: در صورت مشاهده هر یک از علائم زیر، همزمان با مصرف قرص به پزشک مراجعه شود:

1. درد شدید شکمی 2. درد شدید سینه، سرفه، تنگی نفس 3. سردرد شدید 4. مشکلات چشمی مثل دوبینی 5. زردی 6.دردشدید ساق پا یا ران

آمپول پیشگیری از بارداری

آمپول يا روش تزريقي پيشگيري از بارداري:

آمپول ها از سري وسائل هورموني پيشگيري مي باشند و اگر درست و به موقع مصرف شوند يكي از مؤثرترين روش‌ها خواهند بود. كاربرد اين روش بسيار آسان بوده و هيچگونه محدوديتي در رابطه جنسي ايجاد نمي كند.

دپوپرو ورا یا مگسترون (DMPA)

ü      متداول ترين نوع آمپول تزريقي براي پيشگيري از بارداري DMPA[1] مي‌باشد.

ü      اين آمپول فقط شامل يك هورمون از نوع پروژسترون مي باشد.

ü      نقش اصلي آمپول پيشگيري از تخمك گذاري مي باشد.

ü      ضخيم كردن مخاط سرويكس و تغيير آندومتر از ديگر اثرات پيشگيري آن مي باشد.

ü      تزريق آن بايد در مدت 5 روز اول قاعدگي باشد در غير اين صورت روش پشتيبان جلوگيري از حاملگي به مدت 2 هفته ضروري مي باشد

 اين روش براي افراد زير مناسب‌تر مي باشد:

1.      افرادي مانند عشاير كه در  مكان ثابتي زندگي نمي كنند.

2.      كساني كه به هر دليل امكان استفاده از قرص‌هاي پيشگيري از بارداري را ندارند

3.      براي خانم‌هايي كه همسرشان وازكتومي كرده و سه ماه تا منفي شدن آزمايش بايد از روش ديگري استفاده كنند.

4.      خانم‌هاي بالاي 35 سال

5.      كساني كه براي مدت نسبتاً طولاني قصد بچه دار شدن ندارند

6.      زنان شيرده

7.      بيماران تشنجي كه نياز به يك روش پيشگيري از بارداري هم دارند(بالا بردن آستانه تشنج)

8.      در بسياري از بيماري‌ها مي شود از اين روش براي پيشگيري استفاده كرد

9.      بسيار ايمن بوده و عاري از آثار جدي بر سلامت مي باشد

توجه : اين نوع آمپول(DMPA) هر سه ماه يك بار تزريق مي شود.

 مزايا آمپول‌های پیشگیری از بارداری:

1.      عدم مصرف روزانه و راحتي كاربرد

2.      بسيار موثر

3.      پيشگيري از كم خوني

4.      هر سه ماه يك بار تزريق مي شود(DMPA) و زمان تزريق را هم مي شود دو هفته زودتر يا ديرتر انجام داد(انعطاف پذيري بيشتر)

5.      در كميت و كيفيت شير مادر بي تأثير است و 6 هفته پس از زايمان قابل استفاده مي باشد.(افزايش جريان شير مادر)

6.      بيشتر مزاياي هورموني قرص ها را دارا مي باشد.

7.      خصوصي بودن

معايب:

1.       ايجاد بي نظمي در قاعدگي به صورت لكه بيني و يا قطع قاعدگي

2.      افزايش وزن و درد پستان‌ها در بعضي خانم‌ها

3.      در تعداد كمي از خانم‌ها سردرد و كاهش ميل جنسي

4.      بازگشت باروري با  تأخير

زمان تزريق :

در يكي از 5 روز اول قاعدگي به صورت عضلاني در سرين و يا بازو زده مي شود، تزريق بايد در عمق عضله بوده و بعد از تزريق محل آن ماساژ داده نشود در خانم‌هايي كه قبلاً قرص LD مصرف كرده اند مي توان بلافاصله بعد از قطع قرص آمپول را تزريق كرد . و در خانم‌هايي كه قرص شير دهي استفاده مي كنند و مي‌خواهند تبديل به آمپول كنند، يك تا پنج روز بعد از قطع قرص مي توان تزريق را انجام داد . توجه شود كه تزريق بعدي بايد 3 ماه بعد باشد.

سیکلوفم (Cyclofem)

سيكلوفم يك روش تزريقی پيشگيري از بارداري است که ماده موثره آن 0.5 ميلي ليتر و شامل 25 ميلی‌گرم مدروکسی پروژسترون استات(DMPA) و 5 ميلی گرم استراديول سيپيونات می باشد.

فوايد:

3.      بي تاثير بودن روي ميل جنسي

4.      بهبود دیسمنوره شدید

5.      کاهش ميزان خونریزی قاعدگی

6.      مناسب برای افرادبا سابقهEP  (حاملگی نابجا)

7.      پايين بودن برخي از عوارض جانبي مثل افزايش وزن و خونريزي نامنظم

8.      بعلت اینکه جزء استروژنی این فرآورده کمتراز استروژن قرص هاي تركيبي خواص سنتتیک دارد، عوارض ناشی از مصرف استروژن دراین افراد کمتر می باشد.

9.      عدم تداخل باداروهای رايج مصرفی

10.  عدم کاهش اثر درصورت اسهال واستفراغ درمقايسه با قرص هاي تركيبي

11.  قابل استفاده همزمان با آنتی بيوتيک ها(بجز ريفامپين وگریزوفولوين).

زمان تزريق آمپول سیکلوفم:

1.      در يكي از 5 روز اول سيكل قاعدگي

2.      6 ماه پس از زايمان در خانم هاي شيرده (بعلت اثر بر شيردهي و رشد شيرخوار)

3.      در زنان غير شيرده 3 هفته پس از زايمان و يا در اولين قاعدگي پس از زايمان

4.      بلافاصله پس از سقط

5.      براي افرادي كه مي خواهند از DMPA تغيير روش دهند در هنگام نوبت بعدي تزريق DMPA

6.      در پنج روز اول قاعدگي براي افرادي كه مي خواهند از IUD تغيير روش دهند، اگر استفاده كنندگان از IUD بخواهند كه پس از پنج روز اول قاعدگي از اين آمپول استفاده كنند، بايد IUD را در حين خونريزي قاعدگي بعدي خارج كنند.

7.      در پنج روز اول قاعدگي براي افرادي كه مي خواهند از قرص تغيير روش دهند.

8.      تزريق آمپول سيكلوفم بايد هر 30 روز انجام شود كه اين فاصله از 33-27 روز قابل پيگيري مي باشد(3+ 30 روز)

عوارض: سردرد خفيف، سرگيجه، افزايش خفيف وزن، خونريزي نامنظم رحمي، آمنوره در ماه‌های اول مصرف تزریق، تهوع

عوارض ناشایع:آكنه، احتمال افزايش چربي ها بدون ارزش باليني

آمپول دوماهه (NET-EN)= Noristerat : این آمپول فقط پروژسترونی بوده و هر دو ماه یکبار تزریق می‌شود کشور ایران جزو مصرف کنندگان آن نیست.

روش تشخیص زمان تخمک گذاری:

تشخیص زمان تخمک گذاری در زنان یکی از مسائلی است که همیشه افراد به دنبال آن بوده اند با توجه به اینکه تخمک گذاری در قسمتی از دستگاه تناسلی زنان انجام می شود که در درون بدن بوده  و هر ماه هم یک بار این عمل اتفاق می افتد بنابراین تشخیص زمان تخمک گذاری بسیار سخت می باشد.

چرا می خواهیم زمان تخمک گذاری را تشخیص دهیم:

دلایل متعددی برای علت تشخیص زمان تخمک گذاری وجود دارد که تعدادی از آن ها را ذکر می کنیم:

1.   بارداری در زنان در زمان تخمک گذاری در بیشترین درصد خود قرار دارد بنابراین بسیاری از زنان برای پیشگیری از بارداری ناخواسته به دنبال تشخیص زمان تخمک گذاری هستند

2.   یکی از راه های پیشگیری از بارداری در زنان به عنوان راه طبیعی پیشگیری از بارداری است که اساس آن بر تشکیل زمان تخمک گذاری می باشد

3.   اگر احتمالاً فردی در این دوران رابطه ای داشته باشد بیشترین اندیکاسیون را برای استفاده از روش اورژانس پیشگیری از بارداری را خواهد داشت.

راه های تشخیص زمان تخمک گذاری:

1.     روش ريتمي يا تقويمي : (The Rhythm or Calendar Method)

در اين روش، فرض بر اين است كه طول مدت سيكل هاي قاعدگي به طور نسبي ثابت است و بر اساس اين فرض مي‌توان دوره بارپذيري(چند روز قبل و بعد از تخمک گذاری) در ماه را از روي زمانبندي ماه قبل از آن پيش بيني كرد. روش كلي آن است كه طول مدت 6 سيكل قاعدگي (شش پریود ماهیانه) ثبت مي‌شود، سپس زمان شروع دوره بارپذيري با كم كردن عدد 18 از طول كوتاهترين سيكل ماهیانه و زمان پايان بارپذيري با كم كردن عدد 11 از طول بلندترين سيكل ماهیانه تخمين زده مي‌شود.

 مثلاً زني كه سيكلهاي 28 تا 32 روزه دارد: طبق فرمول زیر ، روزهاي 10 تا 21 روزهاي بارپذيري مي باشد.

10=18-28

21=11-32

2.   روش موكوس سرويكس: (روش تخمك گذاري يا روش Billings ) :

دستگاه تناسلی زنان در زمان تخمک گذاری دچار تغییر و تحولات اساسی می شود که یکی از تغییرات ترشحات دهانه رحم می باشد اين روش که مستلزم احساس يا مشاهده تغييرات موكوسي سرويكس در طول مدت زمان سیکل ماهیانه مي‌باشد.

 زني كه از اين روش استفاده مي‌كند بايد از تغيراتي كه تحت تأثير استروژن در ميانه سيكل قاعدگي ايجاد مي‌شوند، آگاه باشد. اين تغييرات شامل افزايش مقدار موكوس شفاف،رقيق و كش دار در سرويكس است.

به كارگيرندگان اين روش تغييرات موكوسي دهانه رحم را به صورت مرطوب ،چسبناك و در عين حال ليز شده، توصيف مي‌كنند. تقريباً روز تخمك گذاري با روز به حداكثر رسيدن ميزان موكوسي تطابق دارد.

3.   روش علامت – دما(The Symptothermal Method) :

در این روش فرد هر روز می بایست با استفاده از دماسنج و طبق اصولی که در بحث کنترل علاتم حیاتی گفته شد، هر روز قبل از خروج از بستر دماي بدن خود را اندازه گيري کند . پيش از تخمك گذاري، دما معمولاً پايينتر از دماي طبيعي بدن است و در پاسخ به افزايش ميزان پروژسترون پس از تخمك گذاري اين دما به ميزان 4/. درجه سانتي گراد افزايش مي‌يابد.

4.  پايش هورمون:

این روش تخمین زمان تخمک گذاری عبارت است از اندازه گيري ميزان هورمون لوتئيزان(LH) ادراري  با استفاده از نوار هاي آزمايش حساس توسط خود شخص مي باشد افزایش این هورمون در دوران باروري سبب تخمك گذاري مي شود.

.

مراقبت از پوست

گوناگونی و تنوع در انواع پوست به علت نژاد ( مانند : سیاه - سفید - زرد - قهوه ای ) و به علت ارث و محیط ( پوست خشک - چرب - معمولی و مخلوط ) نیاز به مراقبت های گوناگون دارد.

 انواع لباس هایی که در آنها نایلون، چرم و غیره- به جز پوشاک نخی- استفاده شده باشد می تواند در افراد مستعد ایجاد حساسیت کند ؛ در این افراد ضایعات بیشتر در نواحی که بیشتر با لباس در تماسند دیده می شود

توضیحی در رابطه با انواع پوست

پوست ها بسته به ترشحات طبیعی و مرطوب کنندگی خود به 4 دسته تقسیم می شوند

پوســت چــرب: :

 این نوع پوست در بین نوجـوانان و جــوانان شـایع است. در این نوع پوست ترشحات غــدد چــربی زیاد می باشد. افزایش ترشحات غـدد چربی به ارث و فعالیت هورمون های جنسی مربوط می شود.

پوســـت خشــک :

در افراد با سنین بالاتر، این نوع پوست شایع است. به دلیل کاهش ترشحات چربی و عدم فعالیت مرطوب کننده طبیعی پوست ، این حالت از پوست دیده می شود.

پوسـت طبیعی و نرمال : ترشحات چربی و فعالیت مرطوب کننده پوست در حد طبیعی است.

پوســت مخلوط :

ترشحات چربی و مرطوب کنندگی در ناحیه ای از پوست با ناحیه دیگر فرق می کند. مثلاً : در روی گونه خشک ، و در کنار بینی چرب است .

بسته به نوع پوست، بهترین مراقبت های روزانه شامل :

1) انتخاب محصولات آرایشی و بهداشتی با در نظر گرفتن نوع پوست .

2) پاک کردن صورت از آلــودگــی های محـیطی و ترشحـات پوســتی ( عرق - چربی ) و پوسـته ریزی طبیعی پوست.

3 ) استفاده از مرطوب کننده جهت اصلاح و کمک به مرطوب کننده طبیعی پوست .

4 ) محــافظت پوســت از نور خــورشید جهــت حـذف رسیدن اشعه ماوراء بنفش به پوست توسط ضدآفتاب مکانیکی و یا شیمیایی ( در قسمت ضدآفتاب قسمت چهارم توضیح داده شده  ).

5 ) درمان هر نوع ناراحتی و ضایعات پوستی .

حساسیت پوستی چیست؟

هرگونه تغییری که در پوست افراد در تـماس با مـاده خاصی ایجاد شود را می توان ساده ترین تعریف برای این مسئله عنوان کرد.

انواع و اقسام مواد که در محیط وجود دارند و انسان روزانه با آنها در تماس است می تواند در افراد خاص ، که از نظر ژنتیکی زمینه مساعد دارند ایجاد حساسیت کند .

شایعترین حساسیت زاها شامل :

? ) گـرده گـیاهان ( با گرده افـشانـی گــیاهان در فـصل بهار ، این نوع حساسـیت بیشــتر دیده می شود که می تواند همراه با عطسه و آبریزش از بینی  و ریزش اشک باشد ).

? ) پوشاک و پوشیدنی ها ( انواع لباس هایی که در آنها نایلون، چرم و غیره- به جز پوشاک نخی- استفاده شده باشد می تواند در افراد مستعد ایجاد حساسیت کند ؛ در این افراد ضایعات بیشتر در نواحی که بیشتر با لباس در تماسند دیده می شود)

? ) غذاها ( از جمله : غذاهای دریایی ، گوجه  ، بادمجان و خوراکی هایی که مواد رنگی در آن استفاده شده است و... )

تنقلات

 نیکل:

این فلز، در انواع فلزات ناخالص و خاک دیده می شود و شایعترین علت حساسیت از بین حساسیت زاهاست (افرادی که به این فلز حساسیت دارند با در دست کردن ساعت هایی که بند آنها فلزی است و یا عایق پشت ساعت پاک شده باشد، پوشیدن جواهرات بدلی و طلا با عیار پایین ، دچار ضایعات پوستی در ناحیه تماس می شوند )

 عوامل دیگر

موارد زیادی در محـیط وجود دارند که باعث حساسـیت پوستــی می شوند و ذکر تـمام آنها مقدور نیست. البـته ذکر این نکته الـزامی است که موارد گفـته شده فقـط در افراد مستعد ایـجاد حـساسـیت می کنند.

روزنه پوستی چیست؟

روزنه یا همان منافذ پوستـی در حقیقت محل خـروج چربـی از غدد چربی است. در افرادی که تا حدودی این غدد فعال می باشند و پوست چـربی دارند این منافذ دیده می شود ( در همه افراد این منافذ وجود دارد ). نبایـد هـیچـوقـت به فکر بستن این منافـذ بود، چـون با بستن این منافـذ، محـل خـروجی این غـدد بسـته می شـود و جـوش صورت ایجاد می شود. روش هایی وجود دارد که می توان این منافذ را غیرقابل دید کرد تا دیده نشوند. وقــتی ترشحات چــربی در این منافــذ وجود داشته باشند به علت اکسیده شدن، مواد چربی در این منافذ به رنگ تیره دیده می شوند. راحــت ترین روش این است که این ترشحـات چــربی را با شستشو از بین برد. شستشوی مکرر با صابون های ضد جوش به این امر کمک می کند .

روش دیگر:

با استفاده از کرم و ژل های حاوی AHA است که مقداری لایه برداری می کنند و لوسیون و کرم ترتینوئین (که نیاز به تجویز پزشک دارند). می توان با این کار این منافـذ را غـیرقابل رؤیـت کرد. روش های دیگری نیز وجود دارد که احتیاج به پزشک مجرب دارد و در اینجا از ذکر آنها خودداری می کنیم.

ادامه دارد...

در قسمت بعد به علت ایجاد خطوط پوستی و روش درمان آنها خواهیم پرداخت.

منبع: اینترنت

گردآوری: بخش اجتماعی تبیان

کارشناس مشاوره پزشکی : دکتر میثم شیرزاد

سایر لینک ها

 علل ایجاد چروک صورت و راه های درمان آن 

 لک صورت و راه درمان آن 

 آکنه و راه های درمان آن 

 روش هایی برای از بین بردن موهای زائد صورت 

 ماسک های زیبایی و تأثیر آنها بر پوست 

 اثرات و عوارض مواد آرایشی یا درمانی و حساسیت های پوستی 

 بهداشت و زیبایی پوست و مو 

 جوش های صورت را چگونه درمان كنیم؟ 

 پوست خود را نجات دهید 

 از دست خال های تیره پوست خود رها شوید 

 انواع حساسیت ( آلرژی) 

Uterus

Beta-carotene test

Choriocarcinoma

Folic acid in diet

Protein in diet

A hydatidiform mole is a rare mass or growth that forms inside the uterus at the beginning of a pregnancy. It is a type of gestational trophoblastic disease (GTD).

See also:

• Gestational trophoblastic disease
• Choriocarcinoma (a cancerous form of GTD)

Causes

A hydatidiform mole, or molar pregnancy, results from over-production of the tissue that is supposed to develop into the placenta. The placenta normally feeds a fetus during pregnancy. In this condition, the tissues develop into an abnormal growth, called a mass.

There are two types:

• Partial molar pregnancy
• Complete molar pregnancy

A partial molar pregnancy means there is an abnormal placenta and some fetal development.

In a complete molar pregnancy, there is an abnormal placenta but no fetus.

Both forms are due to problems during fertilization. Potential causes may include defects in the egg, problems within the uterus, or a diet low in protein, animal fat, and vitamin A. Women under age 16 or older than 40 have a higher risk for this condition. You also are more likely to have a molar pregnancy if you have had one in the past.

Symptoms

• Abnormal growth of the womb (uterus)
• Excessive growth in about half of cases
• Smaller-than-expected growth in about a third of cases
• Nausea and vomiting that may be severe enough to require a hospital stay
• Vaginal bleeding in pregnancy during the first 3 months of pregnancy
• Symptoms of hyperthyroidism
• Heat intolerance
• Loose stools
• Rapid heart rate
• Restlessness, nervousness
• Skin warmer and more moist than usual
• Trembling hands
• Unexplained weight loss
• Symptoms similar to preeclampsia that occur in the 1st trimester or early 2nd trimester -- this is almost always a sign of a hydatidiform mole, because preeclampsia is extremely rare this early in a normal pregnancy
• High blood pressure
• Swelling in feet, ankles, legs

Exams and Tests

A pelvic examination may show signs similar to a normal pregnancy, but the size of the womb may be abnormal and the baby's heart sounds are absent. There may be some vaginal bleeding.

A pregnancy ultrasound will show an abnormal placenta with or without some development of a baby.

Tests may include:

• HCG blood test
• Chest x-ray
• CT or MRI of the abdomen

Treatment

If your doctor suspects a molar pregnancy, a suction curettage (D and C) may be performed.

A hysterectomy may be an option for older women who do not wish to become pregnant in the future.

After treatment, serum HCG levels will be followed.

Outlook (Prognosis)

More than 80% of hydatidiform moles are benign (noncancerous). The outcome after treatment is usually excellent. Close follow-up is essential. After treatment, you should use very effective contraception for at least 6 to 12 months to avoid pregnancy.

In some cases, hydatidiform moles may develop into invasive moles. These moles may grow so far into the uterine wall and cause bleeding or other complications.

In a few cases, a hydatidiform mole may develop into a choriocarcinoma, a fast-growing cancerous form of gestational trophoblastic disease. See: Choriocarcinoma

Possible Complications

Lung problems may occur after a D and C if the woman's uterus is bigger than 16 weeks gestational size.

Alternative Names

Hydatid mole; Molar pregnancy

References

Kavanagh JJ, Gershenson DM. Gestational trophoblastic disease: hydatidiform mole, nonmetastatic and metastatic gestational trophoblastic tumor: diagnosis and management. In: Katz VL, Lentz GM, Lobo RA, Gershenson DM, eds. Comprehensive Gynecology. 5th ed. Philadelphia, Pa: Mosby Elsevier; 2007:chap 35.

Copeland LJ, Landon MB. Malignant diseases and pregnancy. In: Gabbe SG, Niebyl JR, Simpson JL, eds. Obstetrics - Normal and Problem Pregnancies. 5th ed. Philadelphia, Pa: Elsevier Churchill Livingstone; 2007:chap 45.

Soper J, Creasman WT. Gestational trophoblastic disease. In: DiSaia P, Creasman W, eds. Clinical Gynecologic Oncology. 7th ed. Philadelphia, Pa: Saunders Elsevier; 2007:chap 7.

Update Date: 10/28/2008

Updated by: Linda Vorvick, MD, Seattle Site Coordinator, Lecturer, Pathophysiology, MEDEX Northwest Division of Physician Assistant Studies, University of Washington School of Medicine; and Susan Storck, MD, FACOG, Chief, Eastside Department of Obstetrics and Gynecology, Group Health Cooperative of Puget Sound, Redmond, Washington; Clinical Teaching Faculty, Department of Obstetrics and Gynecology, University of Washington School of Medicine. Also reviewed by David Zieve, MD, MHA, Medical Director, A.D.A.M., Inc.

Author: Lisa E Moore, MD, FACOG, Assistant Professor, Department of Obstetrics and Gynecology, Division of Maternal Fetal Medicine, University of New Mexico Health Sciences Center
Coauthor(s): Enrique Hernandez, MD, FACOG, FACS, Chairman, Department of Obstetrics and Gynecology, Director of Gynecologic Oncology, Abraham Roth Professor of Obstetrics, Gynecology and Reproductive Science, Professor of Pathology, Temple University Hospital, Temple University School of Medicine
Contributor Information and Disclosures

Medical Care

• Stabilize the patient.
• Transfuse for anemia.
• Correct any coagulopathy.
• Treat hypertension.
• Watch for and be prepared to treat thyroid storm, a rare complication.

Surgical Care

• Evacuation of the uterus by dilation and curettage is always necessary.
• Prostaglandin or oxytocin induction is not recommended because of the increased risk of bleeding and malignant sequelae.
• Intravenous oxytocin should be started after dilation of the cervix at the initiation of suctioning and continued postoperatively to reduce the likelihood of hemorrhage. Consideration of using other uterotonic formulations (eg, Methergine, Hemabate) is also warranted.
• Respiratory distress can occur at the time of surgery. This may be due to trophoblastic embolization, high-output congestive heart failure caused by anemia, or iatrogenic fluid overload. Distress should be aggressively treated with assisted ventilation and monitoring, as required.³³

Consultations

A gynecologic oncologist should be consulted if the patient is believed to be at risk for or has developed malignant disease (ie, gestational trophoblastic neoplasia).

Diet

No special diet is required.

Activity

• Patients may resume activity as tolerated.
• Pelvic rest is recommended for 2-4 weeks after evacuation of the uterus, and the patient is instructed not to become pregnant for 6 months. Effective contraception is recommended during this period.³⁴
• Monitor serial beta-hCG levels to identify the rare patient who develops malignant disease. If a pregnancy does occur, the elevation in beta-hCG would be confused with development of malignant disease.

Prophylactic chemotherapy after evacuation of a hydatidiform mole is not routinely recommended. Only 20% of women with hydatidiform mole will develop malignant sequelae (ie, Gestational Trophoblastic Neoplasia). Prophylactic chemotherapy may be considered in patients who will not adhere to the required close follow-up

Author: Lisa E Moore, MD, FACOG, Assistant Professor, Department of Obstetrics and Gynecology, Division of Maternal Fetal Medicine, University of New Mexico Health Sciences Center
Coauthor(s): Enrique Hernandez, MD, FACOG, FACS, Chairman, Department of Obstetrics and Gynecology, Director of Gynecologic Oncology, Abraham Roth Professor of Obstetrics, Gynecology and Reproductive Science, Professor of Pathology, Temple University Hospital, Temple University School of Medicine
Contributor Information and Disclosures

Updated: Jan 27, 2010

Gestational trophoblastic disease encompasses several disease processes that originate in the placenta. These include complete and partial moles, placental site trophoblastic tumors, choriocarcinomas, and invasive moles.

Almost all women with malignant gestational trophoblastic disease can be cured with preservation of reproductive function. The following discussion is limited to hydatidiform moles (complete and partial).

Pathophysiology

A complete mole contains no fetal tissue. Ninety percent are 46,XX, and 10% are 46,XY.^1,2 Complete moles can be divided into 2 types:

• Androgenetic complete mole
• Homozygous
• These account for 80% of complete moles.
• Two identical paternal chromosome complements, derived from duplication of the paternal haploid chromosomes.
• Always female; 46,YY has never been observed.
• Heterozygous
• These account for 20% of complete moles.
• May be male or female.
• All chromosomes are of parental origin, most likely due to dispermy.
• Biparental complete mole: Maternal and paternal genes are present but failure of maternal imprinting causes only the paternal genome to be expressed.³
• The biparental complete mole is rare.
• A recurrent form of biparental mole, which is familial and appears to be inherited as an autosomal recessive trait, has been described. Al-Hussaini describes a series of 5 women with as many as 9 consecutive molar pregnancies.^4,5
• Mutations in NLRP7 at 19q13.4 have been identified as causative in recurrent molar pregnancies.^6,7,8

With a partial mole, fetal tissue is often present. Fetal erythrocytes and vessels in the villi are a common finding. The chromosomal complement is 69,XXX or 69,XXY.⁹ This results from fertilization of a haploid ovum and duplication of the paternal haploid chromosomes or from dispermy. Tetraploidy may also be encountered. As in a complete mole, hyperplastic trophoblastic tissue and swelling of the chorionic villi occur.

Frequency

United States

By studying elective pregnancy terminations, hydatidiform moles were determined to occur in approximately 1 in 1200 pregnancies.¹⁰

International

The reported frequency of hydatidiform mole varies greatly. Some of this variability can be explained by differences in methodology (eg, single hospital vs population studies, identification of cases). The reported frequencies range from 1 in 100 pregnancies in Indonesia to 1 in 200 pregnancies in Mexico to 1 in 5000 pregnancies in Paraguay.¹¹ The study of pathologic material from first- and second-trimester abortions established a frequency of complete and partial hydatidiform moles in Ireland of 1 per 1945 pregnancies and 1 per 695 pregnancies, respectively.¹²

Mortality/Morbidity

A hydatidiform mole is considered malignant if metastases or destructive invasion of the myometrium (ie, invasive mole) occurs, or when the serum hCG levels plateau or rise during the period of follow-up and an intervening pregnancy is excluded. Malignancy (see eMedicine's article Gestational Trophoblastic Neoplasia) is diagnosed in 15-20% of patients with a complete hydatidiform mole and 2-3% of partial moles.^13,14 Lung metastases are found in 4-5% of patients with a complete hydatidiform mole and rarely in cases of partial hydatidiform moles.^15,16

Race

Differences in the frequency of hydatidiform moles between ethnic groups have been reported internationally.^11,17 In the United States, comparison of frequency of hydatidiform moles in African Americans and Caucasians have yielded conflicting results.¹⁷ If differences exist, whether they are due to genetic differences or environmental factors is not clear.

Sex

Hydatidiform mole is a disease of pregnancy and therefore a disease of women.

See Medscape's Pregnancy Resource Center.

Age

Hydatidiform mole is more common at the extremes of reproductive age. Women in their early teenage or perimenopausal years are most at risk.^{18,19,20,11,17} Women older than 35 years have a 2-fold increase in risk. Women older than 40 years experience a 5- to 10-fold increase in risk compared to younger women. Parity does not affect the risk.

History

• Complete mole: The typical clinical presentation of complete molar pregnancies has changed with the advent of high-resolution ultrasonography. Most moles are now diagnosed in the first trimester before the onset of the classic signs and symptoms.^21,22
• Vaginal bleeding: The most common classic symptom of a complete mole is vaginal bleeding. Molar tissue separates from the decidua, causing bleeding. The uterus may become distended by large amounts of blood, and dark fluid may leak into the vagina. This symptom occurs in 50% of cases.
• Hyperemesis: Patients may also report severe nausea and vomiting. This is due to extremely high levels of human chorionic gonadotropin (hCG).
• Hyperthyroidism: Signs and symptoms of hyperthyroidism can be present due to stimulation of the thyroid gland by the high levels of circulating hCG or by a thyroid stimulating substance (ie, thyrotropin) produced by the trophoblasts.²³
• Partial mole: Patients with partial mole do not have the same clinical features as those with complete mole. These patients usually present with signs and symptoms consistent with an incomplete or missed abortion.
• Vaginal bleeding
• Absence of fetal heart tones

Physical

• Complete mole (See images below.)
• Size inconsistent with gestational age: A uterine enlargement greater than expected for gestational age is a classic sign of a complete mole. Unexpected enlargement is caused by excessive trophoblastic growth and retained blood. However, patients present with size-appropriate enlargement or smaller-than-expected enlargement at a similar frequency.
• Preeclampsia: Pelvic ultrasonography has resulted in the early diagnosis of most cases of hydatidiform mole and preeclampsia is seen in less than 2% of cases.²²
• Theca lutein cysts: These are ovarian cysts greater than 6 cm in diameter and accompanying ovarian enlargement. These cysts are not usually palpated on bimanual examination but are identified by ultrasonography. Patients may report pressure or pelvic pain. Because of the increased ovarian size, torsion is a risk. These cysts develop in response to high levels of beta-hCG. They spontaneously regress after the mole is evacuated, but it may take up to 12 weeks for complete regression.
•  

Theca lutein cysts.

[ CLOSE WINDOW ]

Theca lutein cysts.

Complete mole.

[ CLOSE WINDOW ]

Complete mole.

Complete mole with an area of clot near cervix consistent with bleeding.

[ CLOSE WINDOW ]

Complete mole with an area of clot near cervix consistent with bleeding.

• Partial mole
• Uterine enlargement and preeclampsia is reported in only 5% of patients.²⁴
• Theca lutein cysts, hyperemesis, and hyperthyroidism are extremely rare.
• Twinning (See image below.)
• Twinning with a complete mole and a fetus with a normal placenta has been reported (see image below). Cases of healthy infants in these circumstances have been reported.^25,9
• Women with coexistent molar and normal gestations are at higher risk for developing persistent disease and metastasis²⁶ . Termination of pregnancy is a recommended option.
• The pregnancy may be continued as long as the maternal status is stable, without hemorrhage, thyrotoxicosis, or severe hypertension. The patient should be informed of the risk of severe maternal morbidity from these complications.²⁷
• Prenatal genetic diagnosis by chorionic villus sampling or amniocentesis is recommended to evaluate the karyotype of the fetus.
•  

Twin gestation. Complete mole and normal twin.

[ CLOSE WINDOW ]

Theca lutein cysts.

[ CLOSE WINDOW ]

Complete mole.

(Enlarge Image)

Media file 3: Complete mole with an area of clot near cervix consistent with bleeding.

[ CLOSE WINDOW ]

Complete mole with an area of clot near cervix consistent with bleeding.

(Enlarge Image)

Media file 4: Twin gestation. Complete mole and normal twin.